شنبه ۶ ارديبهشت ۱۳۹۳ ۰۸:۴۸
 
شرق‌شناسی فمینیستی، نوعی ابزار «رستگاری خویشتن» است: فرایندی برای تبدیل شرقی‌‌‌ها و مسلمانان به وسیله‌‌‌ای برای انتقاد غرب از خودش.
تخمین زمان مطالعه : ۴ دقيقه
 
سلطان و برده؛ شرق‌شناسی فمینیستی و ساختار رمان جین ایر (2)
 
نویسنده: جویس زونانا
مترجم: هانیه بختیاری

شاید مثال‌های بیشتر به ما کمک کند تا بستری برای گفتمانی بنا کنیم که به برونته اجازه داده است رمانش را همچون نمایشی از زنی غربی که مورد ظلم عقاید و اعمال شرقی قرار گرفته است شکل دهد. یکی از مثال‌‌های قابل تعمیم در گقتمان شرق‌ستیز فمینیستی در کتاب «مری شلی» دختر ولستون کرفت ظاهر می‌شود. گرچه به نظر می‌رسد که شلی جنبش متعهد فمینیستی مادرش را دنبال نمی‌کند، ولی او در رمان معروفش «فرنکشتاین» شخصیت زنی برجسته را خلق می‌کند که بر وجود خود به عنوان وجودی با روح تأکید می‌کنند. این شخصیت، «سافی»، نه تنها حرف‌‌‌ها و فلسفۀ ولستون کرفت را انعکاس می‌دهد بلکه به عنوان یک «عرب دوست‌داشتنی» نمایش داده می‌شود، زنی که به سختی از  زندانی بودن در حرم‌سرا می‌گریزد.
سافی نقل می‌کند که مادرش یک عرب مسیحی بوده است که توسط ترک‌‌‌ها به بردگی گرفته شده و به خاطر زیبایی‌اش قلب پدر سافی را تسخیر کرده بود. دختر جوان با بیانی فاخر و پرانرژی از مادرش حرف می‌زند، زنی که در آزادی متولد می‌شود و به قید و بندی که او را تا این حد کوچک کرده بود پشت پا می‌زند. او دخترش را با اصول دینی تربیت کرده و به او آموخته که برای رسیدن به تفکری والا و روحی آزاد که از زنان پیرو محمدگرایی صلب شده است تلاش کند. این زن می‌میرد اما آموزه‌‌های او تآثیر عمیقی بر ذهن سافی می‌گذارد.
دختری که در اندیشۀ بازگشت دوباره به آسیا و در حصار دیوارهای حرمسرا بیمار می‌شود، جایی که اجازه دارد خود را فقط با تفریحات پوچ سرگرم کند. این چیزی است که برای روح او که به اندیشه‌‌های فاخر و پیروی از تقوا عادت کرده کشنده است.
ولستون کرفت در پایان کتاب حمایت از حقوق زنان چنین می‌نویسد: اجازه دهید یک زن از حقوق مردان استفاده کند، در اینصورت از اخلاص یک مرد نیز تقلید خواهد کرد.
شلی این احساس را در شخصیت عرب دوست‌داشتنی  منعکس می‌سازد و آن را در همان قالب شرق‌ستیزی که مادرش در ذهن داشت می‌نویسد. شرق‌ستیزی فمینیستی بار دیگر در اثر «انا جمسون» پدیدار می‌شود، اثر او به نام «خاطراتی از معشوقه‌‌های شاعران» در این راستا طراحی شده است تا تأثیری که زیبایی و پاکدامنی زنان بر نوشتار و شخصیت مردان نابغه داشته است را نشان دهد. جمسون که به سختی می‌توان او را فمینیستی در ردۀ ولستون کرفت به شمار آورد از این عقیده که زنان روح ندارند بیزار است. این عقیده را به شرق و محمدیون نسبت می‌دهد، جایی که زنان همچون بردگانی در حصار نگه داشته می‌شوند، بردگانی که فقط در خدمت هوس و احساس صاحبان خود گرفته شده‌اند. جمسون همانند ولستون کرفت، به این نکته پی می‌برد که ارزش‌های شرقی در غرب جریان دارد. او «لرد بایرون»  را ترک بزرگ اشعار عاشقانه می‌داند و توضیح می‌دهد که برخلاف زیبایی چهرۀ زنان، در اشعار او چیزی شرقی در تمام احساسات و عقاید او دربارۀ زنان وجود دارد: او چیزی جز زیبا رویی و اطاعت از آنها نمی‌خواهد (507). این ما را به یاد انتقاد ولستون کرفت از توصیف محمدی میلتون دربارۀ حوا می‌اندازد «بخشندگی شیرین و اطاعتی مظلومانه و بی چون و چرا» جمسون و شلی با رد این عقیده که زنان روح ندارند  یکدیگر را تائید می‌کنند. اما‌ آن‌ها صراحتاً اعمال جنسی که می‌تواند برای درک این عقیده بیان شود را نمایش نمی‌دهند. – چند همسری و خرید و فروش زنان – اگرچه همانطور که «آلین گروس ریچارد» نشان داده است، چند همسری  یک علامت کلیدی از تفکر شرقی در غرب می‌باشد. هرچند، بعدها و در قرن نوزدهم نقاشان مرد اروپایی با نمایش عکس‌های شهوت‌انگیز مبهم از  بدن زنان در دسترس به اربابان حرم لذت می‌بخشیدند. بدین ترتیب نویسندگان فمنیستی یاد گرفتند موضوعات جنسیتی را با قرار دادن آنها در عناوین شرقی بیان کنند. فحشا در بازار ازدواج و عادت نگهداری بانوان حالا همگی بعنوان تداخلی شرقی با یک ایده غربی از یک عشق رمانتیک یگانه و ازدواج نشان داده می‌شد. برای مثال وقتی «ژمیما بردشاو»، یک شخصیت در داستان «تاسف» اثر «الیزابت گسکل»، به پایه مالی ازدواج آینده‌اش  می‌اندیشد، یک تصویر شرقی فمنیستی را به یاد می‌آورد. او چنین احساس می‌کند که گویا مثل یک دختر شرقی آشکارا فروخته خواهد شد. در آمریکا «مارگارت فولر» نیز فروش دختران انگلیسی را به بالاترین پیشنهاد با فرستادن انها نزد یک دلال برده ترک مقایسه کرد. اگرچه او از عمل مرد ترک به عنوان عملی با پستی کمتر در برابر همتای غربیش حمایت می‌کند. برای اینکه عمل برده‌فروش ترک مخالف هیچ قانونی نیست که در آن سرزمین و با توجّه به سنّ شخص وضع شده باشد. آنچه بنظر می‌رسد  نوعی احترام باشد، درحقیقت تصدیقی از برتری غربی است . فولر مانند ولستون کرفت، اعمال شرقی را در شرق می‌پذیرد اما نه در غرب معتدل و روشن‌فکر.

برای خواندن متن کامل مقاله، فایل pdf را از قسمت «دانلود متن کامل مقاله» دریافت کنید.
*تصویر: بخشی از عکس روی جلد اولین چاپ رمان جین ایر.
کد مطلب: 5955
 


 
majid
۱۳۹۳-۱۰-۰۸ ۱۲:۱۴:۳۳
thanks a million...... (217)