شنبه ۲۵ مرداد ۱۳۹۳ ۱۱:۴۳
 
نوشتار پیشِ رو کوشیده است مقولات گوناگون مرتبط با پدیدۀ «بازافسون‌زدگی دنیا» که در رویارویی با دورۀ مدرن سر برآورده را بررسی کند. نویسنده در این راه، وجهۀ همت خود را بر «نجات امر مقدّس» گذاشته است. مقالۀ حاضر دربردارندۀ شماری از مشکلات برآمده از مواجهه با چنین مقولاتی است و به‌طور خاص مفهوم «پلی‌تئیسم» (چندخدایی) را می‌کاود که از مفاهیم محوری در کتاب همه چیز روشن است اثر «سین کلی» و «هیوبرت دریفوس» به‌شمار می‌آید.
تخمین زمان مطالعه : ۲ دقيقه
 
 
نویسنده: چارلز تیلور
مترجم: مرتضی قدمگاهی


نخستین ویژگی جهان کنونی آنست که زمانی مملوء از ارواح و نیروهای غیبی بوده است و مهمتر آنکه زمانی این موجودات غیبی در زندگی انسانها تأثیر به‌سزایی داشته اند؛ دامنۀ نفوذ قدرت این موجودات تا جایی بود که مرز خارجی میان قلمرو انسانها و ارواح تقریباً از میان رفته بود. دسته ای از آن ارواح درون درختان بودند و برخی ارواح در برهوت و بیابانها که قدرت خوشی، سرمستی یا بیماری انسانها را با خوراندن انواع نوش داروها و معجون‌ها در اختیار داشتند (مقصود از خوشی و سرمستی همان حالت ظاهری و مادی آن است، نه نوعی وجد عرفانی یا چیزی بیشتر از آن). سخن من بیشتر متوجه آن دسته
فرآیند افسون زدایی در وهلۀ نخست در مورد امور مذهبی اتفاق می افتد، یعنی مشروعیّت‌زدایی از همۀ اعمالی که به‌منظور برقراری ارتباط با ارواح و نیروهای غیبی انجام می گیرد، زیرا علی الظاهر آنها مدعی اند که نه تنها قدرت خداوند را منکرند بلکه یک‌سره در مقابل او قرار می‌گیرند.
از نیروهای «اخلاقی» است که ساختارِ علّی امور مادی و فیزیکی خاصی را به سلامتی یا بیماری ربط می دادند. بر این اساس یک شیشۀ آب از شهر کانتربری (که ناگزیر آغشته به خون «توماس. ا بکت»ِ مقتول بود) می‌توانست خاصیت دارویی غیر قابل وصفی را در درمان هرگونه بیماری و رنج برای فرد داشته باشد؛ بر خلاف داروهای پزشکی مدرن که هر کدام بر حسب عارضه و نوع بیماری مربوط به خود، ساختار شیمیایی خاص خود را دارند.
انسان می تواند پیش خود اینگونه نتیجه‌گیری کند که دنیای گذشته دنیایی «سحرآمیز» بوده است که اکنون در فرآیند حذف پدیدۀ جادو به تعبیر ما «افسون زدایی» شده است. تعبیر خود وبر به زبان آلمانی یعنی عبارت «Entzauberung» که دربردارندۀ کلمه «جادو» است، به مراتب می تواند دقیق تر باشد؛ امّا کمتر از آنچه به‌نظر می‌رسد روشنگر است. فرآیند افسون زدایی در وهلۀ نخست در مورد امور مذهبی اتفاق می افتد، یعنی مشروعیّت‌زدایی از همۀ اعمالی که به‌منظور برقراری ارتباط با ارواح و نیروهای غیبی انجام می گیرد، زیرا علی الظاهر آنها مدعی اند که نه تنها قدرت خداوند را منکرند بلکه یک‌سره در مقابل او قرار می‌گیرند. آیین ها و مناسکی از این قبیل نیروهای خاص خود را داشتند، حال آنکه کفرآمیز به‌شمار می رفتند. این آیین ها همگی از مصادیق «جادو» محسوب می شدند. البته اساس این دسته بندی بیش از آنکه بر اقامۀ دلایل روشن برای این‌گونه مخالفت بنا شده باشد، متکی بر مخالفت و انکار بود. این وضعیت همچنان تا پس از دورۀ افول ایمان در فرهنگ غربی -یعنی تا زمانی که «جورج فریزر» با دلایل علمی میان جادو و دین تمایز قائل شد- ادامه داشت. تنها زمانی که غربیان به مطالعۀ قوم شناسی بر روی جوامع غیرِ غربی روی آوردند دریافتند که این تقسیم‌بندی تا چه میزان بی‌پایه و اساس است.

+ برای خواندن متن کامل مقاله می توانید فایل pdf آن را از قسمت «ضمیمه» در بالای صفحه دانلود کنید.
کد مطلب: 6777
 


 
Iran, Islamic Republic of
۱۳۹۳-۰۵-۲۶ ۰۷:۱۱:۰۵
به نظر مقاله جالبی میاد ولی بین تیتر مطلب و خلاصه مقاله ای که گذاشتید تناسب زیادی نیست.
نهایت چیزی که خلاصه مقاله میگوید این است که تمایز بین جادو و دین بی اساس بوده است در حالیکه تیتر از بازیابی امر مقدس صحبت می کند!
واقعا بین این دو خیلی فاصله است (183)