فلسفۀ حقوق
نگاهی به کتاب «مجازات و مسئولیت» نوشتهٔ هربرت هارت
يکشنبه ۲۰ مرداد ۱۳۹۲ ۰۰:۵۰
 
 
هارت را می‌توان اصلی‌ترین چهره در میان احیاگران اندیشۀ اثبات‌گرایی در قرن بیستم و درواقع سرسلسلۀ آنان دانست. پس پس از گذشت چهل سال از انتشار کتاب «مجازات و مسئولیت»، هنوز استدلال‌های مطرح شده در این کتاب بحث‌برانگیز است. عمده‌ترین تلاش هارت در این کتاب پیدا کردن جایگزینی برای مبنای سنتی تفکر در فلسفۀ حقوق جزا یعنی عقوبت‌گرایی است.
تخمین زمان مطالعه : ۲ دقيقه
 
 

هارت را باید اصلی‌ترین چهره در میان احیاگران اندیشۀ اثبات‌گرایی در قرن بیستم و درواقع سرسلسلۀ آنان دانست. او پیش از بازگشت به آکسفورد وکیلی موفق در دادگاه عالی بود و در دایرۀ اطلاعات ارتش خدمت می‌کرد. یکی از فعالیت‌های علمی بسیار اثرگذار هارت مباحثۀ او با پروفسور لون فولر در هاروارد لاو ریویو۱ بود که محوری‌ترین چالش‌های دو نظریۀ دیرآشنای اثبات‌گرایی حقوقی و نظریۀ حقوق طبیعی را در مقیاس‌های روزآمدشدۀ قرن بیستم مطرح می‌کند. معمولاً کتاب مفهوم حقوق۲ را مهم‌ترین کتاب هارت می‌دانند. در کنار مفهوم قانون که عمده‌ترین منبع برای شناخت منظومۀ فکری هارت است، می‌توان به آثاری همچون مجازات و مسئولیت، قانون، آزادی و اخلاق۳، تعریف و نظریه در فلسفۀ حقوق۴ اشاره کرد.

کتاب مجازات و مسئولیت که برای اولین بار در سال ۱۹۶۸ به چاپ رسید، اثری پردامنه بر فضای بحث‌های عمومی و دانشگاهی به جای گذاشت. پس از گذشت چهل سال، هنوز استدلال‌های مطرح شده در این کتاب را تحلیل می‌کنند. عمده‌ترین تلاش هارت در این کتاب نمودارکردن جایگزینی برای مبنای سنتی تفکر در فلسفۀ حقوق جزا یعنی عقوبت‌گرایی است. این دیدگاه بین مجرم و زیان‌دیده، خط تمایز مشخصی را ترسیم می‌کند. علاوه‌بر‌این هارت در این کتاب چهره‌ای از مسئولیت کیفری را پیشِ روی می‌نهد که تمایز میان جرم و بی‌گناهی را بیش‌ازحد به مفهوم بنیادی حاکمیت قانون نزدیک می‌کند. هارت که همیشه پنجه‌درپنجۀ مسائلی چون ذات حقوق و سیاست عمومی می‌افکند، در این کتاب پیچیدگی‌های فلسفی را برای گسترۀ وسیعی از مخاطبانْ دست‌یافتنی می‌کند. در نسخۀ دوم این کتاب مقدمه‌ای از جان گاردنر منتشر شده است که حاوی پرسش‌های عمیق انتقادی دربارۀ افکار هارت است.

از کتاب‌های دیگری که در کنار این کتاب قابل‌مطالعه‌اند، می‌توان به این عناوین اشاره کرد: مبانی فلسفی حقوق کیفری، اثر آر.ای.داف و استارت گرین، فلسفۀ حقوق کیفری، نوشتۀ داگلاس هوساک، درس‌آموز آکسفورد در فلسفۀ حقوق کیفری، تنظیم‌شده توسط جان دیگ و دیوید دولینکو.

اطلاعات کتاب‌شناختی:
هارت، هربرت لایونل آدالفس. مجازات و مسئولیت: مقالاتی در فلسفۀ حقوق. انتشارات دانشگاه آکسفورد. ۲۰۰۸
Hart, Herbert Lionel Adolphus. Punishment and Responsibility: Essays in the philosophy of law. OUP Oxford, 2008


پی‌نوشت‌‌ها:
[۱] H.L.A. Hart, “Positivism and the Separation of Law and Morals”, 71 Harvard Law Review 593 (1958); Lon L. Fuller, “Positivism and Fidelity to Law: A Reply to Professor Hart”, 71 Harvard Law Review 630 (1958).
[۲] H.L.A. Hart,The Concept of Law (2nd ed., Clarendon Press, Oxford, 1994)
[۳] Law, Liberty and Morality (1963)
[۴] Definition and Theory in Jurisprudence (1953)

کد مطلب: 1939