ترجمان 6 مرداد 1398 ساعت 8:19 http://tarjomaan.com/interview/9472/ -------------------------------------------------- بحران اعتماد، بحران علم عنوان : چرا مقابل دانش مقاومت می‌کنیم؟ وقتی کسی چیز غلطی را باور کرد، دیگر کار از کار گذشته است. باید قبل از آن دست به کار شویم -------------------------------------------------- سیگاری‌ها می‌دانند سیگارکشیدن مضر است، اما دست از عادتشان برنمی‌دارند. همان‌طور که همه می‌دانیم مصرف زیاد قند چه عوارضی دارد، اما عاشق شیرینی‌ هستیم. بااین‌حال، دایرۀ چیزهای غلطی که از آن‌ها دست نمی‌کشیم، به این مسائل محدود نمی‌شود، در واقع، باورهایی مثل نژادپرستی، واکسن‌هراسی، یا انکار تغییرات اقلیمی هم معمولاً از همین سازوکار پیروی می‌کنند. ذهن ما مستعد مقاوت در برابر دانش است و شرایط جامعۀ امروز این کار را آسان‌تر از همیشه کرده است. فیلسوفی سوئدی در تلاش است تا راه‌حلی پیدا کند. متن : گفت وگوی دیوید مکلین با آسا ویکفورش، آی.اِی.آی پروژۀ میان رشته ای مقاومت مقابل دانش: علل، عواقب و درمان ها۱ که در اکتبر ۲۰۱۸ کمک هزینۀ ۵.۶ میلیون دلاری بنیاد علوم انسانی و اجتماعی سوئد را دریافت کرد، در بیانیۀ مأموریت خود می گوید: مقاومت در برابر دانش یعنی میل به نپذیرفتن دانش موجود. آسا ویکفورش مدیر این پروژه است. او که استاد فلسفۀ نظری در دانشگاه استکهلم است، عضو تازه منتخب (و یگانه فیلسوف) آکادمی سوئد هم هست. این آکادمی مؤسسۀ فرهنگی معتبری است که ۱۸ عضو مادام العمر دارد. در زمانۀ اطلاعات گمراه کنندۀ آنلاین و آفلاین، پژوهش پیرامون مقاومت در برابر دانش کاملاً بجاست. وقتی سیاست مداران عالی رتبه می گویند که مردم دیگر حوصلۀ کارشناسان را ندارند، چیزی نمانده تا مسابقۀ مرگ بار مقررات زدایی شروع شود، جایی که اسطوره ها و اطلاعات گمراه ساز خطرناک در کمین نشسته اند. در این مصاحبه، در این باره بحث می کنیم که مقاومت مقابل دانش چطور خودش را در جریان های عامه پسندی مثل جنبش ضدواکسیناسیون و انکارکنندگان تغییرات اقلیم نشان می دهد، و چگونه می توانیم با چنین باورهایی که مثل ویروس پخش می شوند مبارزه کنیم. دیوید مکلین: پروژۀ جدیدتان، نوع خاصی از نامعقول بودن را بررسی می کند که به شکل مقاومت مقابل دانش بروز می کند. لطفاً توضیح دهید که مقاومت مقابل دانش چیست، و وجه تمایز آن از جهل محض چیست؟ آسا ویکفورش: جهل یعنی داشتن یک باور غلط، یا نداشتن هیچ باوری، در باب یک موضوع. چنین جهلی می تواند نتیجۀ بی اطلاعی باشد و بس. در این حالت، همین که دربارۀ آن موضوع مطالعه کنیم، به دانش دست می یابیم. وجه ممیزۀ مقاومت مقابل دانش آن است که با تأمین اطلاعات نمی توان علاجش کرد. این پدیده، چنان که بوده و هست، نوعی از جهل است که به سادگی درمان نمی شود. مقاومت مقابل دانش یعنی باور به آنچه می خواهی باور کنی، به جای آنچه که شواهدی برای باورکردنِ آن داری. یعنی مقاومت مقابل اطلاعات، به جای جذب و پذیرش آن. این اتفاق هرازگاه برای همۀ ما می افتد، و علل روان شناختی متنوعی دارد. شاید باور من به اینکه رانندۀ خیلی خوبی هستم برایم خیلی دوست داشتنی باشد (که برای اکثر مردم چنین است)، و درعین حال، شواهد حاکی از چیز دیگری باشد. ممکن است شراب را دوست داشته باشم و برایم سخت باشد پژوهش هایی را بپذیریم که می گویند شراب سرطان زاست. یک دلیل شایعِ مقاومت مقابل دانش، حفاظت از هویت است. این اتفاق زمانی رُخ می دهد که باوری داشته باشیم که در هستۀ هویت فرهنگی یا ایدئولوژیکمان قرار گرفته باشد. مثلاً شواهد فراوانی حاکی از این اند که در پرسش های مربوط به فکت هایی که بار سیاسی پیدا کرده اند (مثلا نرخ جرم یا مهاجرت)، خوب بلدیم راه هایی برای مقاومت مقابل دانش پیدا کنیم. به طورکلی، مقاومت مقابل دانش واکنش هیجانی صاف و ساده ای نیست، بلکه نوعی از استدلال گری را در خود دارد: استدلال گری کج و معوجی که برای حفاظت از باورهای عزیزمان از آن استفاده می کنیم. مکلین: از انکار تغییرات اقلیمی تا جریان های ضدواکسیناسیون، گویی ابداً و اصلاً با کمبود مثال از تیتر اخبار مواجه نیستیم. آیا شرایط و محیط های خاصی وجود دارند که به شکل گیری و شیوع مقاومت مقابل دانش بیانجامند؟ ویکفورش: بله، ترکیبی از عوامل اند که این نقش را ایفا می کنند. اول آنکه، مقاومت مقابل دانش مستلزم نوعی هیجانات قوی است، اغلب از جنس ترس یا تنفر. دوم آنکه، این هیجانات به شیوه های مختلفی با محیط تعامل دارند. مثلاً اطلاعات گمراه ساز (از قبیل اخبار جعلی) این پدیده را تقویت می کند. به طور خاص، اطلاعات گمراه ساز به منابع خدشه وارد می کنند، از قبیل این ادعا که دانشمندان اقلیم شناس فقط سعی می کنند بودجۀ بیشتری بگیرند یا جریان اصلی رسانه ها دستورکار سیاسی دارند. دانش بشری اساساً امری اجتماعی است، مستلزم اعتماد به دیگران است، و تیشه به ریشۀ اعتماد زدن یعنی تیشه به ریشۀ دانش زدن. به علاوه، قطبی شدن هم احساسات تند و تیز ما در برابر آن ها ایجاد می کند، که معمولاً موجب تقویت هیجاناتی از قبیل ترس می شود که موتور مقاومت مقابل دانش اند. روشن است که اکنون در وضعیتی به سر می بریم که این عوامل متفاوت، همگرا شده اند. رسانه های اجتماعی آکنده از تنفر و ترس اند، قطبی سازی رو به افزایش است، و با تولید و به اشتراک گذاری نظام مند اطلاعات گمراه ساز هم روبروییم. از جهات مختلف، با طوفانی تمام عیار مواجهیم.مکلین: این پارادوکس های ناشی از ماجرای حفاظت از هویت، مثلاً آن هایی که خودشان را حیوان دوست می دانند ولی هنوز گوشت می خورند که به آن پارادوکس گوشت می گوییم، بی تردید تأثیراتی بر حیات روانی مان دارند. نظرتان دربارۀ این ناهمسانی شناختی و چندپارگی خویشتن چیست؟ ویکفورش: خُب، ناهمسانی طبعاً انواع مختلفی دارد. یک نمونه اش، ناهمسانی در باور غیرعقلانی است: مثل وقتی که یک نفر باوری دارد که با سایر باورهایش همخوانی ندارد، یا حتی در موارد حادّ با برخی از باورهای دیگرش متناقض است. در موارد حادّ، مثلاً جایی که تناقض آشکاری در کار باشد، با به اصطلاح دیوارکشی۲ است که ناهمسانی را حل می کنیم، یعنی دور آن باور متناقض حصاری می کشیم که وارد زندگی روانی فعال و آگاهانه مان نشود. این کار تنش را کاهش می دهد، اما هزینه ای هم دارد: چندپاره شدن خویشتن. بعد می رسیم به ناهمسانی میل و عمل، که دسیسه گرتر است، مثل کسی که میل دارد سیگار را ترک کند اما سیگار دیگری روشن می کند. این را ضعف اراده می نامند و ذهن فلاسفه از زمان ارسطو درگیرش بوده است. اینکه چیزی را بخواهی و بعد خلافش عمل کنی، عمیقاً غیرعقلانی به نظر می رسد. ولی به گمانم، عقلانیتی که در این پدیده وجود دارد بیش از آنی است که به چشم می آید، حتی اگر نتیجه اش خوشایند نباشد: حداقل در آن لحظه، میل به سیگار کشیدن قوی تر از میل به ترک آن است؛ همین و بَس. به گمانم ماجرای آن حیوان دوستانی که گوشت می خورند نیز همین باشد. آن ها (از جمله خودم!) گربه ها و سگ هایشان را دوست دارند ولی واقعاً هم می خواهند برای شام استیک بخورند. برای این کار هم قدری خودفریبی و چندپارگی در خویشتن لازم است. مثلاً فرد می کوشد که به ستم های رایج در صنعت گوشت نیاندیشد، و بدین ترتیب با آن ناهمسانی سر می کند. در بحث تغییرات اقلیمی نیز به همین وضع می رسیم. اکثر ما علم را می پذیریم و باور داریم که اقلیم در نتیجۀ فعالیت های انسانی ای مثل صنعت هواپیمایی در حال تغییر است، و نتایج این روند بالقوه فاجعه بارند. و درعین حال، واقعاً می خواهیم زمستان سفری به تایلند بکنیم. اینجا نیز با خودفریبی مواجهیم. سعی می کنیم خودمان را متقاعد کنیم که یک سفر بیشتر، چیزی را عوض نخواهد کرد، و غیره. این نوع خودفریبی شاید در حال حاضر عظیم ترین ناهمسانی در فرهنگمان باشد، و بسیار خطرناک است. تعداد انکارکنندگان تغییرات اقلیمی بسیار انگشت شمار است (گرچه برخی از آن ها بسیار قدرتمندند)، اما تعداد کسانی که علم را می پذیرند ولی بر آن اساس عمل نمی کنند بسیار زیاد است (که مجدداً خودم هم در این دسته ام). مکلین: قاسم قسّام، فیلسوف کنیایی، در کتابش رذایل ذهن۳ ایدۀ رذایل معرفت شناختی را معرفی می کند، یعنی آن خصیصه های شخصیتی ای که سر راه دانش قرار می گیرند، از قبیل تکبر فکری، پیش داوری، و خیال خام. آیا با این حرف او موافقید که مقاومت مقابل دانش به خاطر نقائص روانی ای از این قبیل، اساساً یک مسألۀ اخلاقی به شمار می رود؟ ویکفورش: خُب، تا حدی موافقم. مطمئناً قبول دارم برخی عادات ذهن هستند که مانعی سر راه دانش اند، از قبیل تکبر فکری. و تا جایی که مسئولیت این عادات بر عهدۀ ما باشد، تا جایی که قدرت تغییرشان را داشته باشیم، در قبا شان مسئولیت اخلاقی داریم. ولی در اینکه مقاومت مقابل دانش را یک مسألۀ اخلاقی بشمارم تردید دارم چون این مسأله پیچیده تر از این حرف هاست. اول آنکه، بخش عمدۀ مقاومت مقابل دانش، نتیجۀ چیزهایی است که زیر سطح قرار دارند، یعنی واقعاً نسبت به آن ها آگاه نیستیم و واقعاً ثمرۀ رذایل نیستند. به عنوان مثال، همۀ ما به سوگیری تأییدی مبتلاییم، یعنی میل به اینکه فقط آنچه را باور داریم تأیید کنیم. هوش و تحصیل از ما در برابر این سوگیری محافظت نمی کنند، و شواهدی قوی وجود دارد مبنی بر اینکه تلاش های شخصی برای غلبه بر آن هم چندان جواب نمی دهند. بااین حال، پژوهش ها نشان می دهند بحث آزاد و باز با دیگران، ابزاری بسیار مؤثر برای غلبه بر این مورد و سایر سوگیری هاست. پس چیزی مهم تر از تمرکز بر رذایل فکری وجود دارد: حصول اطمینان از اینکه نهادهای فکریِ ما طوری ساخته و پرداخته شده باشند که نگذارند سوگیری هایی از این جنس چیره شوند. دانشمندان، روزنامه نگاران، وکلا، همگی سوگیری تأییدی دارند اما در چارچوب نهادهایی کار می کنند که سازوکارهای برای مقابله با آن سوگیری تعبیه کرده اند. دوم آنکه، بالاتر هم گفتم، یک عنصر کلیدی در مقاومت مقابل دانش اعتماد یا بی اعتمادی است. عمدۀ چیزهایی که می دانیم، بر اساس تجربۀ مستقیم نیست، بلکه بر اساس شهادت دیگرانی است که بیشتر می دانند. به اعتقاد من، بحران فعلی دانش اساساً بر مَدار بحران اعتماد می چرخد. بی اعتمادی به شک منجر می شود، که کافی است تا تیشه به ریشۀ دانش بزند. مثلاً مهم ترین استدلالی که منکران تغییرات اقلیمی به کار می برند، نظریۀ توطئه ای است که اقلیم شناسان را زیر سؤال می برد. اعتماد یک فضیلت فکری نیست، بلکه جزو فضایل هیجانی و عاطفی است. لذا فکر کنم تمرکز بر فضایل و رذایل فکری در این باب چندان مفید نیست. به همین منوال، عدم اعتماد در جریان اصلی رسانه ها قطعاً نقش محوری در وضع جاری ایالات متحده و بخش هایی از اروپا دارد. البته وقتی ترامپ به جریان اصلی رسانه ها صفت دشمنان ملت (تعبیری که سابقه اش به لنین برمی گردد) را می چسباند یا وقتی تحقیق و تفحّص های روزنامه نگارانه دربارۀ اقدامات خودش را با تعبیراتی مثل جعلیات رسانه ای توصیف می کند، دارد هرچه از دستش برمی آید می کند تا هیزم به آتش این بی اعتمادی بریزد. متعاقباً در ایالات متحده، اعتماد گرفتار قطبی سازی سیاسی شده است. بنا به آمارها، جالب توجه است که از سال ۲۰۱۶ اعتماد به رسانه ها در میان دموکرات ها افزایش یافته است ولی افت شدیدی بین جمهوری خواهان داشته است. همین روند بر اعتماد به علم هم حاکم است. روندهای مشابهی را هم می توان در اروپا دید، مثلاً در سوئد که اعتماد دچار قطبی سازی سیاسی شده است، میان هواداران حزب پوپولیست (حزب دموکرات سوئد) کمتر از همه است. باید تأکید کرد که همۀ ما از طریق شبکۀ پیچیده ای از روابط اعتمادمحور به همدیگر متصلیم. اینجور نیست که مثلاً یک گروه از مردم (غیرکارشناسان) باشند که باید به کارشناسان اعتماد کنند، و کارشناسان مجبور نباشند به کسی اعتماد کنند. هرکسی باید به دیگران اعتماد کند چون دانش بشری، یک تلاش دسته جمعی است. زهرآگین ترین تأثیر شبکه های اجتماعی شاید فی نفسه انتشار اطلاعات گمراه ساز نباشد، بلکه تیشه زدن به ریشۀ اعتماد است که از خشم و تفرقه ناشی می شود. خوب می دانیم که کم اعتمادی در جامعه به فساد و تعارض منجر می شود، اما شاید آن نقش بسیار کلیدی را که اعتماد در مقولۀ دانش بازی می کند به راحتی از یاد ببریم. و البته که نقش دانش در جامعۀ دموکراتیک، اساسی است. به تعبیر تیموتی اسنایدرِ مورّخ، پسا-حقیقت یعنی پیشا-فاشیسم. مکلین: نظر به نکته ای که دربارۀ سوگیری تأییدی گفتید، آیا مسأله ای که با آن مواجهیم این است که مردم دانش را (چه کل و چه جزئی از آن را) می پذیرند اما آن را به نفع مقاصد خود وارونه می کنند؟ آیا این هم یک نوع خاص از مقاومت مقابل دانش است، یا آن را مشکل معرفت شناختی جداگانه ای می دانید؟ در این باب، به طور خاص به واتیکان فکر می کنم که نظریۀ مهبانگ و تکامل داروینی را در جهت تکامل خداپرستانه می پذیرد. ویکفورش: بستگی دارد، اما این هم مطمئناً می تواند جلوه ای از مقاومت مقابل دانش باشد. اگر مثلاً تکامل را بپذیرید و سعی کنید آن را در دل یک نظریۀ خداپرستانه دربارۀ جهان بگنجانید که از سایر جهات با علم تعارض دارد، کماکان دارید مقابل دانش مقاومت می کنید. خُب، این ایده وجود دارد که می توان با تمام علم کنار آمد بی آنکه آسیبی به دکترین های دینی بزند. مثلاً موضع رسمی کلیسای پروتستان در سوئد این است که می شود تناقضی بین علم و مسیحیت نباشد چون این دو به مسائل مشابهی نمی پردازند. لذا هرچه علم بگوید قبول است. در نتیجه، محتوای دکترین های مسیحی مداوماً کاهش می یابد تا آنجا که دیگر هیچ گزارۀ مشمول صدق و کذبی دربارۀ دنیا نمی گوید (مثلاً اینکه ذهن مستقل از تن است)، بلکه فقط ادعاهای ارزشی دارد. مدافعان این نوع مسیحیت در برابر دانش مقاوم نیستند، بلکه از باورهای سنتی مسیحی بسیار دور افتاده اند. بعد به یک شیوۀ موذیانه تر می رسیم که فرد دانش را می پذیرد اما در جهت مقاصد خود وارونه می کند: مغالطۀ نقل قولِ گزینشی. این روش یعنی گزینش همان حقایقی که حامی دستورکار شماست و نادیده گرفتنِ مابقی. این روش هم در علم ورزیِ نادرست جریان دارد، هم در سیاست ورزی، مثل وقتی که پوپولیست های راست گرا می گویند سوئد کشوری در آستانۀ فروپاشی است. با گزینش نظام مند انواع مشخصی از رویدادهای منفی (یک شورش در حومۀ شهر، فلان مهاجر که درگیر جُرم شده است و...) و نادیده گرفتن موارد مثبت، پوپولیست ها می توانند روایتی کاذب از سوئد ارائه بدهند بی آنکه آشکارا حرف کذبی زده باشند (گرچه معمولاً از این هم پرهیزی ندارند). مکلین: یکی از تیم های پروژۀ شما می خواهد بررسی کند که اطلاعات گمراه ساز چطور در رسانه های سنتی، دیجیتال و اجتماعی منتشر می شوند، و انتخاب هایی که رسانه ها بر اساس انگیزه های سیاسی می کنند چه نقشی در این فرآیند دارد. به نظرتان این یک پدیدۀ منحصربفردِ جدید است، یا فناوری آنچه را فی المجلس وجود داشته وخیم تر کرده است؟ ویکفورش: به نظرم هر دو. اطلاعات گمراه ساز ابداً پدیدۀ جدیدی نیستند. دروغ گویی از همان زمانی پدیدار شد که زبانی برای وصف دنیا به وجود آمد، صدالبته تغییر ابزارهای ارتباطی ممکن است اوضاع را وخیم تر کند. به واقع فلاسفۀ باستان دلواپس پیدایش زبان مکتوب (نوشتن) بودند. آن ها نگران بودند که نوشته می تواند برای فریب کاری استفاده شود. و فناوری های جدید همواره برای بهره برداری های سیاسی استفاده شده اند. به عنوان مثال، وقتی که روزنامه ها به میدان آمدند اخبار جعلی برای مقاصد سیاسی استفاده می شد و رادیو هم نقش کلیدی در ظهور نازیسم در دهۀ ۱۹۳۰ بازی کرد. بدین معنا، شیوع اطلاعات گمراه ساز در اینترنت صرفاً نمونه ای دیگر از استفاده از فناوری های نوین ارتباطی برای مقاصد فریب کارانه است. بااین حال، این فناوریِ خاص چالش های جدیدی پیش می آورد که بسیار جدی اند. اول آنکه، با این فناوری، تولید نظام مند اطلاعات گمراه ساز به کاری بی زحمت و کم هزینه تبدیل شده است. دیگر برای تولید محتوا به دستگاه چاپ یا استودیوی رادیویی نیاز ندارید و می توانید محتوا را فوراً در سرتاسر دنیا منتشر کنید. دوم آنکه، این حقیقت که بخش عظیمی از اطلاعات گمراه ساز از کانال شبکه های اجتماعی پخش می شوند، زمینه ساز چنان سوءاستفاده ای از ضعف های ماست که تا کنون شاهدش نبوده ایم. به عنوان نمونه، اطلاعات گمراه سازی که روی شبکه های اجتماعی پخش می شوند از سوی کسانی می آید که بدان ها اعتماد داریم، یعنی دوستان ما، و علامت های قابل تشخیصِ پروپاگاندای سنتی را ندارد. ما اطلاعات گمراه ساز را جذب می کنیم و در کمال میل به گسترش آن کمک می کنیم، به شیوه ای که حتی در مخیلۀ پروپاگانداسازان قدیم مثل استالین نمی گنجید.مکلین: اگر مقاومت مقابل دانش یک جور بیماری است، علاج آن چیست؟ ویکفورش: هم اکنون پژوهش دربارۀ این موضوع در جریان است و ما هم در برنامۀ پژوهشی مان به آن می پردازیم. دو پرسش کلیدی از این قرارند: علاج تا کجا و چقدر به بهبود قوای استدلال گری مان مربوط می شود، و تا کجا و چقدر مستلزم پرداختن به سرچشمه های هیجانیِ مقاومت مقابل دانش است. در باب نقش استدلال گری، داده ها واقعاً روشن نیستند. شواهدی وجود دارند که برخی انواع خاص از مقاومت مقابل دانش، مانند اندیشیدن با انگیزۀ سیاسی، (تا حدی) با رشد قوۀ استدلال گری مان تشدید می شوند، یعنی افرادی که قوای شناختی قوی تری دارند از آن ها برای توجیه باورهایی بهره می گیرند که نمی خواهند آن ها را کنار بگذارند. ولی برخی شواهد هم می گویند که مهارت های استدلال گری می توانند نقش محافظ را جلوی اخبار جعلی بازی کنند و مانع سوءبرداشت از داده های آماری می شوند. لذا در اینجا به داده های تجربی بیشتری نیاز داریم. در باب نقش هیجانات، شواهدی هست که می گوید اگر محیط احترام و اعتماد خلق شود، می تواند مقاومت مقابل دانش را تضعیف کند. مثلاً نشان داده اند که تشویق افراد به تعریف ماجرایی که به آن مفتخرند، مقاومت مقابل داده ها را کاهش می دهد. ولی اینجا نیز به پژوهش بیشتر نیاز است، مثلاً در این باب که برای هیجانات چه می توان کرد تا بر اثرات قطبی سازی و گروه زدگی فائق شد. مکلین: دربارۀ نقش تفکر انتقادی و فلسفه در مقاومت مقابل اخبار جعلی و سیاست ورزی پساحقیقت، زیاد گفته اند. ولی من به نوبۀ خودم این مثال نغز کیرکگور را در ذهن دارم: دلقکی که در تماشاخانه به مخاطبانش می گفت ساختمان آتش گرفته و دارد فرو می ریزد اما آن ها حرفش را یک جور شوخی خنده دار تصور می کردند و تشویقش می کردند. به نظرتان، در این باب فلاسفه چگونه می توانند بر سرخوردگی و مخاطبان ستیزه جو غلبه کنند؟ ویکفورش: بله، فلاسفه گاهی دربارۀ قدرت تفکر انتقادی، به دام خوش خیالی می افتند. اول آنکه، حقیقتی هست که بالاتر هم گفتم، اینکه مردم وقتی به یک باور اهمیت بدهند مهارت های تفکر انتقادی شان را برای حفظ آن باور (و نه به چالش کشیدنش) به کار می گیرند. صدالبته در این راه نوعاً سراغ استدلال آوری های مخدوش هم می روند، اما خدشه هایی که دارند استادانه اند. دوم آنکه، تفکر انتقادی نوعاً مستلزم به اصطلاح دانش قابل توجه در یک قلمرو است. یعنی برای تفکر انتقادی درست و درمان باید در یک حوزه (خواه سیاست یا زیست شناسی) قدری اطلاعات پیش زمینه ای در آن حوزۀ خاص داشته باشم. به واقع اگر کارم را با پیش فرض های خطا آغاز کنم، پیش فرض هایی که شاید از محیط پیرامونی ام به ارث بُرده باشم، به کارگیری مهارت های استدلالی ام نیز ذره ای کمک نخواهد کرد. در عین حال، به نظرم از دست فلاسفه هم کاری برمی آید. دو سال پیش که این ماجراها آغاز شد، عصبانی و دلواپس شدم و کتابی نوشتم که مخاطبان هم پسندیدند: حقیقت های بدیل: دربارۀ دانش و دشمنانش۴ (که تا الآن از سوئدی به زبان دیگری ترجمه نشده است). از آن زمان، در سفری بی وقفه، مشغول سخنرانی بوده ام، دربارۀ ماهیت دانش، شواهد و حقیقت صحبت کرده ام، و از تهدیدهای دشمنان درونی مان (یعنی سوگیری های مختلف) و دشمنان بیرونی (اطلاعات گمراه ساز) علیه دانش گفته ام. من دربارۀ تفکر انتقادی هم حرف می زنم، ولی به نظرم باید این چیزها را هم توضیح داد: دانش چیست، چرا حقیقت جدی و خشن است، سازوکار سوگیری هایمان چیست، و این موارد چه بده بستان های مشکل آفرینی با اطلاعات گمراه ساز و قطبی شده دارند. به ویژه از این حرف می زنم که چه تلاش های آگاهانه ای در جریان است تا تیشه به ریشۀ اعتماد به نهادها بزند، و چه مقدار از اثرات قطبی سازی ای که می بینیم ساخته و پرداختۀ آن عاملانی است که مایلند بذر تفرقه بپراکنند. البته این کار هم چندان علاج نیست، چون وقتی باور سرسختانه ای به یک ادعای کذب پدید بیاید، کار از کار گذشته است. اما معتقدم این کارها می تواند قدری در برابر دستکاری ذهن هایمان از ما محفظت کند، دستکاری ای که در زمانۀ پساحقیقت نقش بسیار کلیدی ای بازی می کند. همچنین فکر می کنم فلاسفه در جایگاه درست و مناسبی برای این مأموریت قرار گرفته اند. بالاخره، از زمان شکّاکان ایام باستان، ما به صورت نظام مند دربارۀ دانش اندیشیده ایم و به این فکر کرده ایم که شواهد همیشه حامل تخم تردیدند. شک داشتن، مخمصه ای منحصر به نوع بشر است. ظرفیت تأمل و تعمق ماست که به شک می انجامد. و دشمنان دانش هم می توانند از همین نکته سوءاستفاده کنند.پی نوشت ها: این مطلب گفت وگویی است باآسا ویکفورش و اولین بار ۴ جولای ۲۰۱۹ در شمارۀ ۷۴ مجلۀ آی.اِی.آی به انتشار رسیده و سپس با عنوان Why Do We Resist Knowledge? An Interview with sa Wikforss در وب سایت این مجله بارگزاری شده است. وب سایت ترجمان آن را در تاریخ ۶ مرداد ۱۳۹۸ با عنوان چرا مقابل دانش مقاومت می کنیم؟ و ترجمۀ محمد معماریان منتشر کرده است. آسا ویکفورش (sa Wikforss) استاد فلسفۀ نظری در دانشگاه استکهلم است. حوزۀ تخصصی او فلسفه ذهن، معرفت شناسی و فلسفۀ زبان است. او را یکی از مؤثرترین چهره های دانشگاهی سوئد می دانند و اولین فیلسوفی است که به عضویت آکادمی سوئد درآمده است. دیوید مکلین (David Maclean) نویسنده و روزنامه نگاری ساکن لندن است.[۱] Knowledge Resistance: Causes, Consequences and Cures [۲] walling off [۳] Vices of the Mind [۴] Alternative facts. On knowledge and its enemies