طبقۀ ارتقاطلب
دوران مصرف متظاهرانه به پایان رسیده است و عصر مصرف ناملموس قاعدۀ جدید تمایزات طبقاتی است
يکشنبه ۱۰ دی ۱۳۹۶ ۱۴:۰۰
 
نشانه‌های آشنای ثروت برای ما اتومبیل‌های بسیار گران‌قیمت، ساعت‌های چندمیلیاردی، یا خانه‌های کاخ‌مانند است. اما الگوی جدیدی از مصرف در میان ابرثروتمندان دارد این شیوۀ مصرف متظاهرانه را از میان می‌برد. در الگوی جدید، ثروتمندان با لباس‌های معمولی و دوچرخه‌هایشان این‌طرف و آن‌طرف می‌روند و، به‌جای سوپِ بالۀ کوسه، سیب و کلم می‌خورند اما چنان برای آموزش و سلامت خود خرج می‌کنند که برتری‌شان تا نسل‌ها بعد تضمین شود.
تخمین زمان مطالعه : ۸ دقيقه
 
 

الیزابت کاریدهکت، ایان — در سال ۱۸۹۹، تورستن وبلن، اقتصاددان آمریکایی، می‌دید که قاشق‌های نقره و کرست‌های زنانه نشانه‌های جایگاه اجتماعی نخبگان هستند. وبلن در رسالۀ خود، نظریه طبقۀ تن‌آسا۱، که حالا کتابی شناخته‌شده است، اصطلاح «مصرف متظاهرانه»۲ را برای اولین بار به کار برد تا به وضعیتی اشاره کند که در آن اشیا و کالاها به‌منزلۀ شاخص‌هایی برای جایگاه و منزلت اجتماعی به نمایش گذاشته می‌شوند. پس از گذشت بیش از صد سال، مصرف متظاهرانه همچنان بخشی از چشم‌انداز سرمایه‌داری امروزی است، هرچند در دنیای امروز، دسترسی به کالاهای لوکس نسبت‌به دوران وبلن به‌شکل قابل توجهی افزایش یافته است. سیل کالاهای تجملاتی و غیرضروری، از کارکردهای اقتصاد مبتنی بر تولید انبوه قرن بیستم، برون‌سپاری تولید در چین و ایجاد بازارهای نوظهوری است که نیروی کار و کالا در آن‌ها ارزان است. درهمین‌حال، شاهد پیدایش بازار مصرف طبقۀ متوسط بوده‌ایم که نیازمند کالاهایی با قیمت‌های پایین‌تر است.

باوجود‌این، همگانی‌شدنِ کالاهای مصرفی سبب شده است فایدۀ این کالاها به‌عنوان ابزارهایی برای به‌رخ‌کشیدن جایگاه اجتماعی کاهش یابد. به‌رغم شدت‌گرفتن نابرابری اجتماعی، هم طبقۀ ثروتمند و هم طبقۀ متوسط تلویزیون‌های تجملی و کیف‌دستی‌های شیک دارند. هر دو گروه می‌توانند خودروهای شاسی‌بلند کرایه کنند، سوار هواپیما شوند و سفر تفریحی دریایی بروند. در سطح ماجرا، اشیای مصرفیِ نمایانی که محبوب این دو گروه‌اند دیگر به دو جهان کاملاً متفاوت تعلق ندارند.

با توجه به اینکه امروزه همه توانایی خرید کیف‌دستی‌های مرغوب و ماشین‌های مدل‌بالا را دارند، ثروتمندان برای عیان‌کردن جایگاه اجتماعی خود به نمودهای تلویحی‌تری روی آورده‌اند. آری، اُلیگارش‌ها۳ و ابرثروتمندان هنوز هم می‌توانند با قایق‌های تفریحی شخصی و خودروهای بنتلی و عمارت‌هایی با دروازه‌های باشکوه ثروت خود را به رخ بکشند. اما تغییرات چشمگیر در طریقۀ مصرف ثروتمندانْ متأثر از نخبگان تحصیل‌کرده و مرفهی است که من آن‌ها را «طبقه ارتقاطلب»۴ می‌نامم. این قشر مرفه نوپا جایگاه خود را از طریق تحسینِ دانش و کسبِ سرمایۀ فرهنگی تثبیت می‌کند، البته در کنار عادات مصرفی‌ای که همراه آن است، مثل اولویت‌دادن به خدمات، آموزش و سرمایه‌گذاری بر روی سرمایۀ انسانی در برابر خرج‌کردن برای کالاهای صرفاً مادی. من این رفتارهای جدید مربوط به

با توجه به اینکه امروزه همه توانایی خرید کیف‌دستی‌های مرغوب و ماشین‌های مدل‌بالا را دارند، ثروتمندان برای عیان‌کردن جایگاه اجتماعی خود به نمودهای تلویحی‌تری روی آورده‌اند
جایگاه و منزلت اجتماعی را «مصرف ناملموس»۵ می‌خوانم. هیچ‌کدام از انتخاب‌های مصرفی‌ای که در حیطۀ این اصطلاح قرار می‌گیرند، ماهیتی آشکار نداشته و اجناسی ظاهری ن