ذهنی وجود ندارد که از دست برود
تاریخ شست‌وشوی مغزی؛ از هیتلر تا «وست‌ورلد»
مروری بر کتاب «برنامه‌ریزی انسان؛ شست‌وشوی مغزی، آدم‌های ماشینی و نبود آزادی در آمریکا» نوشتۀ اسکات سلیسکر

چگونه ممکن است کسی بخواهد با شیوۀ زندگی آمریکایی مخالفت کند؟ از نظر اغلب آمریکایی‌ها، چنین چیزی فقط وقتی ممکن است که مغزِ آن آدم را شست‌و‌شو داده باشند. بدین‌ترتیب، از زمان جنگ جهانی دوم، به‌طور مداوم با دسته‌های مختلفی از موجودات مواجه می‌شویم که شست‌و‌شوی مغزی شده‌اند و، ازقضا، نقطۀ اشتراکشان دشمنی با آمریکاست: از نازی‌ها تا کمونیست‌ها تا تروریست‌ها و حالا ماشین‌ها. این اسطوره چه فایده‌ای برای آمریکا داشته است؟


برنامۀ دوم: بومی یا جهانی
ترجمان در برنامۀ جیوگی
گروه سردبیری ترجمان، به فراخور موضوع هر هفتۀ جیوگی، گزارشی از کتاب‌ها و مطبوعات خارجی ارائه می‌کند

مدتی پیش از تولید فصل دوم، جیوگی از گروه سردبیری وب‌سایت ترجمان علوم انسانی برای همکاری با این برنامه دعوت کرد. نتیجۀ همکاری ما اختصاص بخشی است با عنوان «میز ترجمان» که از این پس هر هفته تا پایان زمستان ادامه خواهد داشت. موضوع دومین هفته «بومی یا جهانی» بود. سردبیر و جانشین سردبیر ترجمان در این برنامه به این پرسش پاسخ می‌دهند که آیا مفهوم بومی و جهانی دو مفهوم متناقض‌اند یا خیر؟


 

اقتصاد سیاسیِ خوش‌بختی
کدام نظام سیاسیْ «خوش‌بختی» بیشتری ایجاد می‌کند؟
دولت رفاه، علی‌رغم اینکه به خوش‌بختیِ انسانیِ بیشتری می‌انجامد، همچنان مورد حمله قرار می‌گیرد

از نظر بعضی‌ها خوش‌بختی چنان مبهم است که نمی‌توان به‌آسانی آن را با روش‌های علمی سنجید. اما دانشمندانِ علوم‌اجتماعی در حوزۀ‌ درحال‌رشدِ «اقتصاد‌ خوش‌بختی» مدعی‌اند زندگی رضایت‌بخش ریشه در شرایط عینی دارد و گرایش‌‌‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعیِ جوامع می‌تواند خوش‌بختی‌ِ فردی را به‌دقت پیش‌بینی کند. از نظر این محققان پرسش دربارۀ میزان خوش‌بختی نه سؤالی فلسفی و نه موضوعِ سلیقۀ سیاسی است، بلکه سؤالی تجربی است که می‌توان با بررسیِ داده‌ها بدان پاسخ داد.


ماشینی‌شدن و جامعۀ پساشغلی
آخرین شغلِ روی زمین
ویران‌شهرِ واقعی آن است که، از بیم بیکاریِ گسترده، مانع انقلاب صنعتیِ سوم شویم

دانشمندان می‌گویند در سی سال آینده ماشین‌ها می‌توانند پنجاه‌درصدِ شغل‌های ما را در دست بگیرند. جالب‌تر اینکه ماشین‌ها همین حالا نیز کارهایی را انجام می‌دهند که یک دهه پیش باورکردنی نبود. گویا انقلاب ماشینی‌شدن با سرعتی بیشتر از تصور ما پیش می‌رود و این همان چیزی است که دست‌مایۀ انمیشین کوتاه و تأمل‌برانگیز «آخرین شغلِ روی زمین» شده است. ضمن تماشای این انیمیشن سه‌دقیقه‌ای، یادداشت کوتاه پل میسون دربارۀ عصر پساشغل را بخوانید.


نقد سرمایه‌داری: از ۱۹۳۰ تا امروز
چرا نقدهای فراموش‌شدۀ مکتب فرانکفورت هنوز به کارمان می‌آید؟
پرولتاریا نه‌تنها طبق پیش‌بینی مارکس کاپیتالیسم را دفن نکرد، بلکه ابزار ادامۀ حیات آن شده است

بیش از هفتاد سال پیش متفکران و نویسندگان مکتب فرانکفورت دربارۀ حرکت تدریجی کاپیتالیسم به‌سمت آخرالزمانِ فرهنگی هشدار دادند. آیا این اتفاق افتاده است اما ما غیرانتقادی‌تر از آن هستیم که متوجه آن شده باشیم؟ شاید اگر متفکرانِ آن روزها امروز زنده شوند، از شدتِ ناهنجاری‌هایی که در تندترین نقدهایشان هم تصورش را نمی‌کردند، سر به بیابان بگذارند. آیا نقدهای مکتب فرانکفورت در دهۀ ۱۹۳۰ می‌تواند امروز هم به کارمان بیاید؟


تعیین سن مسئولیت کیفری
آیا بزرگ‌سالی سن مشخصی دارد؟
علم و رویۀ حقوقی دربارۀ مفهوم بزرگ‌سالی و تعیین حداقلِ سن مسئوليت كيفری بازاندیشی می‌کنند

ازجمله موضوعاتی كه در رابطه با نوجوانان و جوانان بزهكار مطرح می‌شود، تعیین حداقل سن مسئوليت كيفری است. يعنی از چه سنی می‌توان فرد را دارای آن حد از توانايی ذهنی و ادراكی دانست كه بتوان جرم ارتكابی توسط وی را به او منتسب و نتايج آن را متوجه وی كرد. تصمیم‌گیری در اين باره ازجمله موضوعات بحث‌‌برانگیز در بسياری از نظام‌های كيفری دنياست و اختلاف‌نظرهای فراوانی درمورد آن وجود دارد.


از سردرگمی‌های باستان‌‌شناسان
آبیِ درخشانِ جسد
کافی است یک جسد، کمی آهن و مقدار زیادی آب کنار هم قرار بگیرند تا فرایند متلاشی‌شدنْ آثاری زیبا بیافریند

باستان‌شناسان بارها به اجسادِ مدفون‌شده‌ای دست یافته بودند که قسمت‌هایی از آن‌ها رنگ آبی درخشانی به خود گرفته بودند. پیش‌ازاین، فرضیه‌های مختلفی دربارۀ این رنگ‌آمیزیِ عجیب شکل گرفته بود و حتی برخی باستان‌شناسانْ آن را نوعی حرکت آیینی برای رنگ‌آمیزی مردگان در نظر گرفته بودند، اما امروز می‌دانیم که این رنگ ناشی از قرارگرفتن جسد در بعضی شرایطِ محیطیِ ویژه است.