ویژه‌نامه: دیوار
به مناسبت فروپاشی دیوار برلین، نماد جدایی شرق وغرب

مهم‌ترین هدف این ویژه‌نامه، توضیح فرایندهایی است که منجر به دیوارسازی در مرز کشور‌ها می‌شود. دیوارهایی که همیشۀ تاریخ جزء دستورکار سیاستمداران بوده است، اما این روز‌ها رواج خیلی بیشتری پیدا کرده است. اولین مطلب این ویژه‌نامه، «بالا رفتن از دیوارِ ذهن»، در صفحۀ اندیشۀ آخرین شمارۀ مجلۀ همشهری جوان نیز به چاپ رسیده است. نویسنده این نوشتار تلاش می‌کند به این سوال پاسخ دهد که آیا دیوارها برای امنیت ساخته شده‌اند یا برای احساس امنیت؟ دومین مطلب «طغیان علیه دیوار» یادداشتی فلسفی است که از معناهای استعاریِ دیوار و نسبت آن با نظامِ سیستماتیک فکر هگلی سخن می‌گوید. نوشتۀ سوم یادداشتی است با عنوان «چرا دیوارهای مرزی بی‌مصرفند؟» این یادداشت به طور مختصر نشان می‌دهد دیوار‌ها معمولاً فایدۀ امنیتی زیادی ندارند. «مهاجران هیچ‌گاه بازنمی‌گردند» می‌گوید دیوار مرزی فقط تلفات را بالا می‌برد و نمی‌تواند مانع از حرکت مردم شود. پنجمین مطلب این ویژه‌نامه که «تاریخچۀ مختصری از دیوارهای مرزی» نام دارد، گزارشی تصویری به همراه توضیحاتی اجمالی است دربارۀ مهم‌ترین دیوارهای مرزی در طول تاریخ: از دیوار چین، تا نمونه‌های امروزی.


هابرماس، یک عمر نظریۀ انتقادی
گفتگوی میشل فوسل با یورگن هابرماس دربارۀ مأموریت فلسفه و موضوعاتی دیگر

«یورگن هابرماس»، دهه‌ها پس از نخستین مواجهه با دیدگاه‌های آنگلوساکسون در باب دموکراسی در آلمانِ اشغال‌شده پس از جنگ، هنوز هم بر تعهدش به نظریۀ اجتماعی انتقادی‌ای پایبند است که هدف رهایی بشر را پیش می‌برد. این امر پیامد یک عمر گفتگوی فلسفی است.


فرانسه: تصویری دل‌انگیز از مردمی روشن‌فکر
بررسی کتاب «طرز فکر فرانسوی‌ها: تصویری دل‌انگیز از مردمی روشن‌فکر» نوشتۀ سودیر آزاریسین

آزاریسین می‌نویسد: «بزرگ‌ترین ترس دوگول که همۀ عمرش را برای ازبین‌بردنش صرف کرد، این بود که بخت تاریخی ملت فرانسه خواهد خفت». همین، دلیل بزرگی بود تا دوگل اعتراف کند که «دروغ‌های روحیه‌بخش را به حقایق خفت‌بار» ترجیح می‌دهد. اما در پایان دهۀ ۱۹۸۰، دومی، یعنی‌‌ همان حقایق خفت‌بار، به پیروزی قاطع نزدیک می‌شد؛ چون افسانۀ فرانسوی‌ها به‌عنوان «ملتی مقاومت‌پیشه» سرانجام رنگ باخت.


چرا جهان وجود ندارد
بررسی کتاب «چرا جهان وجود ندارد» نوشتۀ مارکوس گابریل

به‌گفتۀ گابریل، ظهور رئالیسم نوین تلاشی بود برای رهاسازی فلسفه از بن‌بستی که دو گرایش رایج قبلی، پست‌مدرنیسم و برساخت‌گرایی اجتماعی، گرفتارش کرده بودند. این دو گرایش در شک‌گراییِ تمام‌عیار دربارۀ قابلیت ذهن انسان در نفوذ به ماهیت واقعیت عینی مشترک‌اند و می‌گویند که تمام آنچه می‌توانیم واقعاً بدانیم، بازنمایی خود ما از واقعیت است. حاصل این پارادایم‌ها که در‌‌نهایت کارشان به انکار خود می‌کشد، این شد که فلسفۀ تخصصی در عمل باورش را به واقعیت از دست داد.


سندروم خوشبختی
بررسی کتاب «سندرومِ خوشبختی» نوشتۀ کارل سدرستروم و آندره سپایسر

تمایلِ بیمارگونه به سالم‌بودن، دربارۀ خوب‌بودنِ ذهنی هم صادق است. نظم اقتصادی جهان اطراف شما ممکن است از هم بپاشد و در اطرافتان هیچ آرمان‌شهر سرمایه‌داری‌ای نباشد. بااین‌وجود، شما می‌توانید سعادت شخصی و رضایت شغلی داشته باشید. با رویکرد درست، راهنمایی مناسب و تمایل برای قربانی کردن هر چیزی برای رسیدن به رؤیاهایتان، امکانات شما نامحدود است. بنابراین شکست‌ها نه متوجه سیستم، که به خاطر خود شماست. اما ناامید نباشید. اگر در ابتدا شکست خوردید، باز هم تلاش کنید.


رخت‌ها و خنجرها
چرا لباس زنان این‌قدر برای امپراتوری‌ها اهمیت دارد؟

کارلین مالنی، نمایندۀ دموکراتِ کنگرۀ آمریکا از ایالت نیویورک، در ۱۶ اکتبر ۲۰۰۱ درحالی‌که بُرقعی آبی‌رنگ بر سر داشت، در جایگاه سخنرانیِ مجلس نمایندگان آمریکا قرار گرفت. مالنی وضع خود را در برقع چنین شرح می‌دهد: «به‌سختی می‌توان نفس کشید؛ جلوی چشم یک پارچۀ توری قرار دارد و مثل این است که در برابرتان ۱۵ تا پنجرۀ توری‌دار قرار داده باشند. این خیلی تحقیرآمیز است. مثل این می‌ماند که شما هیچ هویتی ندارید». مالنی در آن روز برقع پوشید تا توجهات را به‌سوی مسئله‌ای مهم جلب کند؛ این که «ما آمریکایی‌ها چاره‌ای نداریم جز اینکه وارد جنگ شویم و این تنها گزینۀ پیشِ روی ماست».


فلسفهٔ حقوق
نظریۀ مارکسیستی حقوق
حقوق در بازتولید نابرابری‌های ساختاری جوامع سرمایه‌داری چه نقشی دارد؟

نظریۀ مارکسیستی حقوق ادعا می‌کند که حقوق در جهت منافع طبقۀ سرمایه‌دار است و لذا حقوق ابزاری است که طبقۀ مذکور از طریق آن ارادۀ خود را اعمال می‌کند. همچنین این مضمون در اشکال مبهم‌تر دیگری مطرح شده است که در آن‌ها بر این امر تأکید می‌شود که می‌توان محتوای حقوق را به مثابه بیان پویایی‌های پیچیدۀ مبارزۀ طبقاتی خوانش‌کرد. به این ترتیب حقوق در صدد به رسمیت‌شناختن منافع طبقات مسلط است، منافعی که طی مبارزۀ طبقاتی تأمین شده‌اند. این مضامین مسائلی را پیش می‌کشند که در فلسفۀ حقوق رایج از آن‌ها غفلت شده است و یا نادیده‌گرفته شده‌اند


 عیسای تاریخ در مقابل مسیحِ ایمان
بررسی کتاب «غیور: زندگی و زمانۀ عیسای ناصری» نوشتۀ رضا اصلان

رضا اصلان، نویسنده‌ای ایرانی-آمریکایی، استاد دانشگاه کالیفرنیا و پژوهشگر تاریخ ادیان است. کتاب جنجال‌برانگیز و پرفروش او «غیور: زندگی و زمانۀ عیسای ناصری»، در نمایشگاه کتاب امسال (۱۳۹۴) با ترجمۀ فاطمه صادقی منتشر شد. برخی اعتقاد دارند که شهرت کتاب فقط در پی مصاحبهٔ فاکس نیوز با نویسنده پدید آمد. در این مصاحبه خبرنگار از اصلان سؤال کرد چرا به عنوان یک مسلمان راجع به مسیح کتاب نوشته است و گفت که با ذکر نکردن مذهبش خوانندگان را فریب داده. پاسخ اصلان این بود که ۲۰ سال بر روی موضوع تحقیق کرده و مسلمان بودنش ربطی به ایده‌های کتاب ندارد.


فلسفۀ هنر
هنر، روایت و هیجان
گزارش تفصیلی کتاب ورای زیبایی‌شناسی: جستارهای فلسفی، فصل چهارم، مقالۀ اول

اهمیت بحث دربارۀ برانگیخته شدن هیجان مخاطب با مشاهدۀ یک اثر هنری از این اعتقاد ارسطو ناشی می‌شود که برای واکنش تراژیک به هنر والا برانگیختن حس ترحم و ترس در مخاطب ضروری است. با این حال بحث دربارۀ اینکه چگونه یک اثر هنری واکنش هیجانی مخاطب را بر می‌انگیزد مسکوت مانده است. نوئل کرول تلاش می‌کند بر پایۀ تحقیقات روان‌شناسی و فلسفی این موضوع را بررسی کند.


به شبکه‌های اجتماعی ترجمان بپیوندید

ترجمۀ جدیدترین مقالات، نوشتارها، گفتگوها و بررسی کتاب‌ها در زمینۀ علوم انسانی را از طریقِ کانال وب‌سایت ترجمان در تلگرام پیگیری کنید. شما همچنین می‌توانید ترجمان را در سایر شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید: فیس‌بوک، توییتر، گوگل پلاس و اینستاگرام.