ویژه‌نامه: واپسین انسان
آیا با رئیس‌جمهور شدنِ ترامپ، آنگونه که مخالفان او می‌گویند، دوران ایالات متحدۀ آمریکا به پایان خواهد رسید؟

فردا نتیجۀ انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا روشن می‌شود، انتخاباتی آخرالزمانی که هر روز پردۀ جدیدی از عجایب خود را نشان می‌داد. اما بی‌شک، ستارۀ این انتخابات ترامپ است، چه ببرد و چه ببازد. میلیاردر موطلایی که «چشمک» می‌زند و هرچه برای جهانِ ما ارزش محسوب می‌شود به مسخره می‌گیرد؛ وقیح، موفق و جاه‌طلب. ترامپ مهم‌ترین مسئلۀ ذهنی جهان در ماه‌های اخیر بوده است، آخر او «خوشبختی را اختراع کرده است».


ایده‌هایی دربارۀ مرگ معنا
فرهنگ دیگر فرقی با سرگرمی ندارد
در جهان امروز، فرهنگ یعنی سرگرمی و آنچه سرگرم‌کننده نباشد فرهنگ نیست

ماریو بارگاس یوسا نیاز به معرفی ندارد. رمان‌نویس بی‌بدیلی که در سال ۲۰۱۰ نوبل ادبی را از آن خود کرد و رمان‌هایش در کشور ما نیز خوانندگان بسیار دارد. اما یوسا در کنار داستان‌نویسی منتقدی موشکاف نیز هست. آخرین کتاب او «یادداشت‌هایی دربارۀ مرگ فرهنگ» تحلیلی پروپیمان از وضعیت امروز فرهنگ در جهان است. متن پیش رو که بریده‌ای از این کتاب است، چرخش‌های بنیانی این مفهوم در قرن بیستم را بررسی کرده است.


نابسندگی تاریخ فکری
جلیقۀ ضدگلولۀ نئولیبرالیسم
مروری بر کتاب «هیچگاه اجازه ندهید هیچ بحران جدی‌ای هدر برود: چگونه نئولیبرالیسم از فروپاشی مالی جان سالم به در برد» نوشتۀ فیلیپ میروفسکی

در اوج بحران مالی سال ۲۰۰۸، خیلی‌ها گمان می‌کردند نئولیبرالیسم آخرین روزهای خود را سپری می‌کند. اما این ایدئولوژی توانست از بحران عبور کند و در سال‌های بعد حتی قدرت بیشتری پیدا کند. موفقیت‌های عملی نئولیبرالیسم، نشان می‌دهد هنوز منتقدان نئولیبرالیسم نتوانسته‌اند به مبارزه‌ای مؤثر علیه آن دست بزنند. یا بهتر است بگوییم، این منتقدان هنوز به درستی نفهمیده‌اند نئولیبرالیسم یعنی چه.


خشم و بخشش
خشم؛ فایده‌اش چیست؟
بررسی کتاب «خشم و بخشش؛ کینه، بلندنظری، عدالت» نوشتۀ مارتا نوسبام

وقتی فیلسوفی کتابی می‌نویسد که عنوان آن از شش لغت انتزاعی تشکیل شده است، طبیعی است که آدمْ کتابی قطور و دشوار با تحلیل‌های خشک منطقی را به ذهن بیاورد. بااین‌حال وقتی نویسندهْ مارتا نوسبام باشد می‌توانید آسوده‌خاطر باشید. آخرین اثر او به کاوش در اهمیت خشم و بخشش در عوالم سیاسی و شخصی و همچنین قلمروِ میان این دو عالم می‌پردازد، قلمرویی که ما در آن با یکدیگر به‌مثابۀ همکار، آشنا و همشهری ارتباط برقرار می‌کنیم.


دو اقتصاددان چپ‌گرا
اروپا غرق می‌شود و کسی به پیکتی گوش نمی‌دهد
مروری بر کتاب‌های «رویدادنامه» نوشتۀ توماس پیکتی و «ضعفا از آنچه باید رنج می‌برند؟» نوشتۀ یانیس واروفاکیس

همیشه تفاوتی هست بینِ افکار استادانِ اتوکشیدۀ دانشگاه، و بحران‌های وخیمی که در دنیای واقعیت روی می‌دهند. به‌همین دلیل، خیلی وقت‌ها راه‌حل‌های استادان دانشگاه برای حل مشکلات، در نظر سیاست‌مداران مضحک و غیرعملی جلوه می‌کند. اما این روند در سال‌های اخیر دو استثنای بزرگ داشته است: توماس پیکتی، ستارۀ جوان علم اقتصاد و یانیس واروفاکیس، وزیر اقتصادِ دولت سیریزا. اما آیا تلاش‌های آن‌ها می‌تواند اروپا را نجات دهد؟


ناهماهنگی شناختی
من اشتباه نمی‌کنم، حتی اگر خلافش ثابت شود
برشی از کتاب «اشتباه شد، اما من مقصر نیستم» که به مسئلۀ تناقض‌های فکری می‌پردازد

تصور کنید رهبر فرقه‌ای پیش‌بینی کند که جهان دقیقاً دو هفتۀ دیگر به پایان می‌رسد. فکر می‌کنید پیروان این پیشگو، وقتی جهان در ساعت مقررشده به پایان نرسد، ایمانشان به رهبر فرقه را از دست می‌دهند؟ خیر. احتمالاً ایمان آن‌ها به او بیشتر نیز می‌شود. چند روان‌شناس، پس از مطالعات وسیع، نامی علمی برای این مسئله وضع کردند: «ناهماهنگی شناختی.» آن‌ها به این نتیجه رسیدند که یکی از سخت‌ترین کارها برای مغز ما، پذیرفتن اشتباهات است.


چه چیزی در عصر دیجیتال به ذائقه‌های ما شکل می‌دهد؟
شاید از این هم خوشتان بیاید
مروری بر کتاب «شاید از این هم خوشتان بیاید» نوشتۀ تام وندربیلت

چرا چیزهای موردعلاقه‌مان را دوست داریم؟ این موضوعی زیست‌شناختی است یا فرهنگی؟ بعضی معتقدند که ترجیح‌هایشان در انتخاب‌هایشان نمود می‌یابند و برخی دیگر برعکس فکر می‌کنند. درهرصورت، آنچه دوست دارند یا دوست ندارندْ برایشان واضح به نظر می‌رسد. اما درواقع مشکل اینجاست که معمولاً به‌روشنی نمی‌دانیم که چه چیزی را دوست داریم. ذائقه‌های ما همان‌قدر برای ما ناشناخته‌اند که برای دیگران. آن‌ها مبهم، متغیر و گاهی اوقات تقریباً غیرقابل‌درک‌اند.


شناخت استدلال‌های غلط
مغز انسان به مغالطه اعتیاد دارد
شناختی اجمالی از مغالطه‌های مشهور ما را در شناخت استدلال‌های نادرست کمک می‌کند

مغز ما چگونه استدلال می‌کند؟ این سؤال‌ ذهن بسیاری از متفکران را به خود مشغول کرده است. تولد علم منطق در یونان باستانْ تلاشی برای فهمِ سازوکارهای استدلال‌آوری بوده است. با‌این‌حال ناشناخته‌های فراوانی باقی است. عصب‌شناسان می‌گویند انسان‌ها، در بهترین حالت، به بیش از چند درصد از ظرفیتِ مغزشان دسترسی ندارند و روان‌شناسان نشان داده‌اند اکثر تصمیم‌گیری‌های ما براساس پیش‌داوری‌هاست. آیا راهی هست که اندکی جلوی خطاهای مغزمان مقاومت کنیم؟


ده داستان فلسفی برتر
وقتی فیلسوف‌ها هوس رمان‌نویسی می‌کنند
بعضی از متفکران، برای بیان اندیشه‌های خود، از تکنیک‌های تخیل و خلاقیت در رمان و داستان بهره گرفته‌اند

بعضی‌ها می‌گویند خواندن کتاب‌ِ فلسفیْ کار هرکسی نیست. بسیاری از این کتاب‌ها برای خوانندۀ معمولی متن‌هایی است با مضامین انتزاعی و واژه‌های پرطمقراق، حال‌آنکه خیلی از متفکران، از مارکس گرفته تا آدورنو، برای بیان و شرح ایده‌های فلسفی خود، از تکنیک‌های تخیل و خلاقیت در رمان و داستان بهره گرفته‌اند و آثار درخشانی خلق کرده‌اند. بسیاری از کتاب‌ها، مثل «پدیدارشناسی روح» هگل و «چنین گفت زرتشت» نیچه، که شنیدن نام آن‌ها هم ترسناک است، در واقع رمان‌هایی فلسفی هستند.


واقعیت و رؤیا در کار
تو می‌تونی عزیزم
فرهنگ ما پر است از کلیشه‌­های افزایش عزت نفس برای رؤیاپردازان جوان، اما این دلگرمی‌­ها غیرصادقانه و خطرناک‌‌اند

اگر از بچه‌ها بپرسید: «وقتی بزرگ شدی می‌خواهی چه‌کاره شوی؟» معمولاً جواب آماده‌ای در آستین دارند: دکتر، معلم، پلیس و... پدر و مادرها معمولاً بچه‌هایشان را تشویق می‌کنند که حتماً همان کاری که دلت می‌خواهد را به دست می‌آوری. اما این حرف آنقدرها هم واقعیت ندارد. شاید بگویید که برای روحیه‌دادن به بچه‌ها لازم است، اما احتمالاً این فایده را هم ندارد، بلکه برعکس باعث می‌شود بچه‌ها در برابر بی‌رحمی‌های دنیای کار آسیب‌پذیرتر شوند.