واقعی‌ترین کالای تقلبی عصر ما
آیندۀ تلویزیون
دغدغه‌های امروز کارگردانان تلویزیونی برای «واقعی‌ بودن» ساخته‌هایشان، برای آیندگان مضحک به نظر می‌رسد

اول آذرماه را روز جهانی تلویزیون نام‌گذاری کرده‌اند. همین نام‌گذاری نشانه‌ای است از اهمیتِ شگفت‌انگیزی که این رسانه بر جهان انسان‌ها گذاشته است. هنوز که هنوز است صدها میلیون انسان، روزانه چندین ساعت تلویزیون می‌بینند. اما آیا این محبوبیت و استیلا همیشگی خواهد بود؟ به نظر می‌رسد که نه. تلویزیون همین الان هم رقبای بسیار قدرتمندی دارد. اما اگر روزگاری تلویزیون منسوخ شود، آن‌وقت چگونه برنامه‌هایی نظر نسل‌های آینده را جلب خواهد کرد؟



ایرادات یک نظریه
نظریۀ چامسکی به بن‌بستِ کامل رسیده است
بخش اعظمی از انقلاب نوام چامسکی در زبان‌شناسی، ازجمله چگونگی یادگیری زبان، درحال منسوخ‌شدن است

۵۰ سال است که نظریۀ دستور زبان جهانیِ نوام چامسکی در عرصۀ تحقیقات زبان‌شناسی نظریۀ غالب است، اما هر چه می‌گذرد نقص‌های جبران‌ناپذیر این نظریه بیش از پیش هویدا می‌شود. امروز می‌شود گفت نظریۀ چامسکی به بن‌بستِ نهایی خود رسیده است. هیچ دستور زبانِ جهانی‌ای وجود ندارد که در ذات انسان‌ها نهفته باشد. به‌ویژه تحقیقاتِ مربوط به زبان‌آموزی کودکان نشان داده‌اند روش کودکان برای یادگیری بسیار پیچیده‌‌تر از حرف‌های چامسکی است.



نمایشِ خواندن
ابلهان کتاب‌باز
کتاب همیشه نشانۀ فرهیختگی بوده است، حتی برای کسانی که از کتاب‌خواندن متنفرند

بعضی‌ها از کتاب‌ها نه برای مطالعه بلکه جهت تزئین اتاق ناهارخوری استفاده می‌کنند. برخی دیگر فقط تلاش می‌کنند تمایزشان با خوانندگان سطح پایین را حفظ کنند. کتاب همیشه نشانۀ فرهیختگی بوده است، حتی برای کسانی که از کتاب‌خواندن متنفرند. به همین خاطر است که مردم، در طول تاریخ، سعی کرده‌اند هویتی کتاب‌دوست برای خود کسب نمایند. امروزه با ظهور تکنولوژی دیجیتال، نمایشِ خواندن عوض شده است، اما ابلهان کتاب‌باز هنوز هم در میان ما هستند.



لحظۀ اگزیستانسیالیستی
چرا ژان پل سارتر از مد افتاد؟
بررسی کتاب «لحظۀ اگزیستانسیالیستی؛ ظهور سارتر به‌عنوان روشن‌فکری عمومی» نوشتۀ پَتریک بِرْت

ژان پل سارتر چند دهه‌ای هست که در مجموع «ازمُدافتاده» انگاشته می‌شود. اگر نام ژان پل سارتر اصلاً معنایی برای دانشجویِ امروزی داشته باشد، احتمالاً یادآورِ چیزی بیش از تصویرِ آن مرد ریزۀ چاق نیست که همیشه پیپ می‌کشید. این گمنامی جای تأسف دارد، اما تناقضی در اینجا موجود است. چرا آن دسته از آثار سارتر، که در زمان حیاتش بسیار جذاب و فراگیر بودند، پس از مرگِ او نتوانستند آن محبوبیت را حفظ کنند؟



چرا تظاهر اهمیت دارد؟
در دفاع از تظاهر
رفتارهای ضدفرهیخته همان‌قدر پُر از افاده است که رفتارهای ضدتظاهر

تظاهر همیشه در دوردست رُخ می‌دهد و همیشه گناه دیگران است. ما که خوبیم و هیچ‌گاه مرتکب تظاهر نمی‌شویم. هرازگاهی شاید به ایرادهای نامرسوم شخصیتی‌تان اعتراف کنید، ولی تظاهر؟ هرگز. این یکی مال لیگ برتر بدخُلقی‌هاست، هم‌تیمی تکبر، تحقیر، مقام‌پرستی و خودمهم‌پنداری. بدیهی است که تظاهر جلوۀ خوبی ندارد. ولی مترهای اندازه‌گیری تظاهرْ پُر از تعصب‌اند. تظاهر معمولاً به کسی آسیب نمی‌زند؛ اما متهم‌کردن دیگران به تظاهر چرا.


دنیای مجازی؛ کودکان و والدین
قبل از انتشار عکس فرزندتان در فیسبوک، به آینده‌اش فکر کنید
انتشار بی‌ملاحظۀ عکس بچه‌ها در فضای مجازی، می‌تواند تبعاتی دردناک برای آن‌ها داشته باشد

اینترنت پر است از عکس بچه‌ها، در حال غذاخوردن، خندیدن، گریستن، خوابیدن یا حتی بیماری یا دستشویی‌رفتن. پدر و مادرها روزانه عکس بچه‌هایشان را در گروه‌های خانوادگی، شبکه‌های اجتماعی یا وبلاگ‌ها و جاهای دیگر منتشر می‌کنند. آن‌ها پیش از آنکه کودکشان بتواند تصمیمی بگیرد، هویت مجازی او را هرطور که خودشان بخواهند می‌سازند. اما چنین کاری می‌تواند نتایج ناگواری داشته باشد، چه از نظر امنیتی، چه از نظر اخلاقی.


آیندۀ مخوف ما
دورانی می‌رسد که انسان اشرف مخلوقات نخواهد بود
بررسی کتاب «هومو دئوس؛ تاریخچۀ مختصر فردا»، نوشتۀ یووال نوآ هراری

تصور اینکه کسی بتواند کتاب جدید یوول نوآ هراری را بخواند و دچار دلهره‌‌ای سرگیجه‌آور نشود دشوار است. گویی دوباره نیچه قلم به دست گرفته است و آیندۀ هراسناکِ بشر را پیش‌گویی می‌کند. با این تفاوت که، امروز، سرعت تغییرات جهان چنان افسارگسیخته است که به‌دشواری می‌توان تصوری از آینده داشت. کافی است به همین مسئله فکر کنیم: روزی که هوشِ پردازشگر‌های داده از هوشِ انسانی پیشی بگیرد، چه بر سر ما خواهد آمد؟


جلد دوم تاریخ فلسفۀ گوتلیب
هنوز فیلسوفان کلاسیک را درست نفهمیده‌ایم
مروری بر کتاب «رؤیای روشنگری» اثر آنتونی گوتلیب که شیوۀ جدیدی از نگارش تاریخ فلسفه است

هزاران کتاب با عنوان عمومی «تاریخ فلسفه» در سراسر جهان نوشته می‌شود. اغلبِ آن‌ها نیز روایتِ یکسانی ارائه می‌دهند با شخصیت‌های مشابه. اما کتابِ جدید آنتونی گوتلیب استثنایی در این ماجراست. او تصور ما را دربارۀ فلاسفه‌ای چون هابز، لاک و روسو واژگون می‌کند و با ارائۀ روایتی جذاب، پرجزئیات و همراه با طنز و مطایبه نشان می‌دهد کلاسیک‌ها هنوز هم حرف‌های زیادی برای گفتن دارند.


آیا فرودستان می‌توانند سخن بگویند؟
وقتی قانونْ دیگر معادل عدالت نیست
مصاحبۀ برَد اِوانز با گایاتری چاکراورتی اِسپیواک

وقتی گروه‌های مسلط، دسته‌ای از مردم را «پست» می‌شمارند، تلاش می‌کنند که ثابت‌ کنند این مردم نمی‌توانند معقول و منطقی فکر کنند. بدین‌طریق فرادستان با گرفتن قوۀ فکر از فرودستان، موقعیتِ سرکوب را نهادینه می‌کنند. گایاتری اسپیواک، متفکر پرآوازۀ هندی، می‌گوید این شیوه‌ای از خشونتِ فکری است که باید با آن مبارزه کرد، مبارزه‌ای که او سال‌هاست در دفاع از اقشار محروم هند، چین و آفریقا خود را در آن درگیر کرده است.


روان‌شناسی «نفهمی»
از کجا بدانیم آدم نفهمی هستیم یا نه؟
اگر فکر می‌کنید تمام اطرافیانتان تحمل‌ناپذیرند، احتمالاً مشکل از خودتان است

آیا دور و برتان پر است از آدم‌های احمق و بی‌هویت؟ آدم‌های بدسلیقه‌ای که امیال احمقانه دارند؟ آدم‌های حوصله‌سربری که لیاقت توجه شما را ندارند؟ آدم‌هایی که می‌توان به‌راحتی آن‌ها را شناخت؟ آدم‌های چاپلوس، متکبر، گنده‌دماغ، وحشی، کله‌پوک و بیشعورهای ازخودراضی و، از همه مهم‌تر، آدم‌های نفهم؟ اگر بیشتر مواقع جهان را این شکلی می‌بینید، خبرهای بدی برایتان دارم. شما احتمالاً نفهم هستید. جهان در نظر بیشتر مردم این شکلی نیست، و جهان واقعاً هم این‌طور نیست.


اولین روابط مسلمانان با غرب
یادداشت‌های یک ایرانی از لندنِ دورانِ جین آستین
در سال ۱۸۱۶، وقتی دانشجوی مسلمانی به کمبریج رفت، چه اتفاقاتی رخ داد؟

اولین مسلمانانی که دویست سال پیش برای تحصیل علوم جدید به انگلستان پا گذاشتند، گروهی از جوانان ایرانی بودند که در میان آن‌ها اسم میرزاصالح شیرازی برای ما آشناتر از بقیه است. آن‌ها پا به اروپا گذاشتند، درحالی‌که هنوز فکر می‌کردند زبان تحصیل در انگلستانْ لاتین است. اما وضع همیشه این‌طور باقی نماند. یکی از استادان تاریخ در دانشگاه کالیفرنیا این سفر را دستمایۀ کتاب جدید خود کرده است.