سلبریتی‌ها چطور فلسفۀ آلمانی را تسخیر کردند؟
فیلسوف باید شومن باشد، مثل ریچارد پِرِشت
اگر فیلسوف‌ها می‌خواهند در ۲۰۱۷ به آن‌ها گوش سپرده شود، علاوه بر تفکر باید نمایش هم اجرا کنند

دیدن فیلسوفان در تلویزیون چیز عجیبی نیست. فقط یک میز و یک مجری لازم است تا آن‌ها سخنرانی خود را شروع کنند و دیگران هم چیزی نفهمند. اما این روزها آلمانی‌ها، وقتی تلویزیون را روشن می‌کنند، فیلسوفی را می‌بینند که از قضا خودش هم مجری است و هم به زبان ساده سخن می‌گوید: ریچارد دیوید پرشت. هرچقدر این صحنه برای مردم جذاب و خواستنی است، همان‌قدر فلسفه‌خوانده‌های دانشگاهی را عصبانی می‌کند. اما این اصلاً برای پرشت مهم نیست؛ او یک میلیون مخاطب دارد.


حسرت فقدان
در عصر اینستاگرام رمانتیک‌بودن نابودتان می‌کند
دنیای مدرن مداوماً به ما القا می‌کند که بقیه دارند خوش می‌گذرانند ولی سهم ما کسالت و ناکامی است

خیلی‌هایمان می‌دانیم زندگی آدم‌ها به شادی و طراوتِ صفحه‌های اینستاگرامشان نیست. با این‌حال، مگر می‌شود جلوی آرزوها را گرفت؟ مگر بهتر نیست که به‌جای صبح تا شب کار کردن، دور دنیا سفر کنیم و خوش بگذارنیم؟ شاید مسئله همین است. اینکه لذت‌ها را کجا باید پیدا کرد؟ در همراهی با چه کسانی؟ در تقلید از کدام نوع سبک‌زندگی؟ آلن دوباتن می‌گوید شاید این لذت‌هایی که دنبالشان می‌گردیم، در همین تجربه‌های معمولی پنهان شده باشند.


صدا و خشونت
آنجا که موسیقی خشونت است
موسیقی قادر است راه عقل را سد کند، خشم را به جوشش آورد، درد بیافریند و به قتل برساند

پژوهشگران تاریخ موسیقی می‌گویند در چند سدۀ گذشته تصور عمومی دربارۀ موسیقی تغییری شگرف کرده است. تا پیش از آن موسیقی همیشه چیزی مبهم و بالقوه خطرناک تلقی می‌شد که نیروهایی شیطانی در آن نهفته است، اما امروزه ما موسیقی را هنری معصوم و جهان‌شمول می‌دانیم. اما نگاهی به همراهی مداومِ موسیقی با جنگ‌ها، کشتارها و شکنجه‌ها شاید این تصویر ذهنی را تغییر دهد.


شوک‌درمانی
قدرت چطور از فاجعه سود می‌برد؟
برشی از کتاب تازۀ نائومی کلاین که به دولت دونالد ترامپ اختصاص دارد

مشهورترین کتاب نائومی کلاین، «دکترین شوک»، روزنامه‌نگاری تحقیقیِ بی‌نظیری است دربارۀ طوفان کاترینا. یکی از بازیگران اصلی آن طوفان، مایکل پنس، به لطفِ انتصابات عجیب و غریبِ ترامپ، امروز برای جهان نامی آشناست. پنس از بزرگترین رهبران چیزی است که کلاین «سرمایه‌داری فاجعه‌مدار» می‌نامد. سرمایه‌داری‌ای که حالا نه مناطقِ حاشیه‌ای بحران‌زده، که گویی کل جهان را تهدید می‌کند.


با خودِ واقعیتان آشنا شوید
روی تاریک آزمون‌های شخصیت
چرا وقتی این آزمون‌ها هیچ ارتباطی با واقعیت ندارند، باز هم مردم دست‌بردار آن‌ها نیستند

«آزمون‌های شخصیت» جذابیتی همیشگی داشته‌اند. ظاهراً کسی نمی‌داند آزمون‌های شخصیت کِی برای اولین بار در فرهنگ عامه جا باز کرده‌اند، اما این آزمون‌ها، از زمان مجلات زرد تا آزمون‌های جدید آنلاین، روال یکنواختی داشته‌اند و سؤال‌های بی‌پایانی پیشنهاد می‌کنند تا با «خود واقعی‌تان آشنا شوید». اگرچه از نگاه بعضی‌ها آزمون‌های شخصیت مفید یا حداقل بی‌ضررند، اما آزمون‌های جدید آنلاین روی تاریکی نیز دارند که در نسخه‌های پیشین وجود نداشت.


ایدۀ دنیای اسلام
روایتی از خلق «دنیای اسلام» به‌عنوان یک کلّ یکدست
بررسی کتاب ایدۀ دنیای اسلام: یک تاریخ فکری جهانی نوشتۀ جمیل آیدین

تا اوایل قرن نوزدهم متفکران اروپایی همچنان ارزیابی‌های مثبتی از اسلام داشتند. مثلاً گوته از پیامبر اسلام به‌عنوان سومین منبع الهام خود یاد می‌کرد. اما، در نیمۀ دوم قرن نوزدهم، دیدگاهی بسیار متفاوت ظهور می‌کند، نگرشی که اسلام را مخالف خرد می‌دانست و پیشرفت‌های اعراب را به تأثیر آریایی‌ها و غیرمسلمانان نسبت می‌داد. استاد مطالعات اسلامی، اسماء افسرالدین، کتاب جدیدی را بررسی کرده که دلایل این تغییر شگرف در نگرش‌های اروپاییان به مسلمانان را کاویده است.


عقل سلیم تقویت‌شده
ایسلند چطور جوانانش را از الکل و مواد مخدر نجات داد؟
ممنوعیت زمانی، ورزش و حمایت در کاهش چشم‌گیر مصرف مواد در این کشور سهم داشته‌اند

۲۵سال پیش، جوانان ایسلندی از نظر سوءمصرف مواد مخدر، الکل و استعمال دخانیات ناسالم‌ترین جوانان اروپا بودند. اما این کشور توانسته است طی برنامه‌ای طولانی‌مدت به شکلی اعجاب‌آور مصرف الکل و مواد را میان جوانان کاهش دهد و استعمال دخانیات را به کمترین حد میان کشورهای اروپایی برساند. کلید این موفقیت تغییر دسته‌ای از نگرش‌ها و مواجهۀ رو در رو با مسئله بوده است: اگر جوانان به هروئین معتاد می‌شوند، چرا به ورزش و هنر نشوند؟


ظهور «رهبر فکری»
ابرثروتمندان چطور طبقۀ جدیدی از روشنفکران را خلق کردند؟
دانیل درزنر در کتاب صنعت ایده‌ها مشت ابرثروتمندان را در خریدن نظریه‌ها باز می‌کند

اوایل قرن بیستم، روشنفکران نقش پیامبران آگاهی‌بخش را برای جامعه بازی می‌کردند، اما هرچه گذشت، این نقش آن‌قدر کم‌رنگ شد که تماماً به دست فراموشی سپرده شد. برخی این مصیبت را تقصیر دانشگاه و تخصص‌گرایی‌اش می‌اندازند. اما نویسندۀ کتاب صنعت ایده‌ها معتقد است این سرنوشت را ابرسرمایه‌دارانی رقم زده‌اند که می‌خواهند الگوهای فکری خودشان را بر جامعه تحمیل کنند. ثروتمندانْ به بهای تحلیل رفتن بیش از پیش «روشنفکر عمومی»، نوع جدیدی از متفکر یعنی «رهبر فکری» را به قدرت رسانده‌اند.


اشک چه معنایی دارد؟
بهرِ گریه آدم آمد بر زمین
اشک غصه، اشک شادی، اشک ترحم یا اشک خشم؛ گریه لابد معنایی دارد، ولی آن معنا چیست؟

گریه می‌تواند از سر غم و غصه باشد، همچنین از شادی و خنده. رنج بشری، اشک ترحم به چشم برخی افراد می‌آورد، و اشک خشم از چشم دیگرانی می‌ریزد که مظلوم واقع شده‌اند. گریه گاهی فقط بر اثر خمیازه یا پیاز خُردشده است. اشک نشانه‌ای جهان‌شمول است، اما نه از این جهت که همه جا و همه زمان معنایی واحد دارد. اشک نشانه‌ای جهان‌شمول است چون می‌تواند بر تقریباً هر چیزی دلالت کند.


عمق‌کاوی: علم یا صنعت؟
صدسال در جست‌وجوی ناخودآگاه: تاریخی روان‌شناختی
از فروید به این سو، تقریباً تمام مکاتب روان‌شناسی نظریه‌ای دربارۀ ناخودآگاه پرورده‌اند

از میراث فروید برای رشتۀ روان‌کاوی چه باقی مانده است؟ بسیار چیزها و تقریباً هیچ‌چیز. قریب به اتفاق نظریه‌های فروید نتوانسته‌اند درستی و دقت خود را در آزمایش‌ها ثابت کنند، اما مسیرهای تحقیقاتی یا مفاهیمِ کلانی که او تأسیس کرده است، همچنان در روان‌شناسی مهم‌اند. در این میان، یکی از اصلی‌ترین‌ها، «ناخودآگاه» است. ناخودآگاه آنچنان که فروید تصور می‌کرد، احتمالاً وجود ندارد. اما صد سال است که روان‌شناسی روی آن تحقیق می‌کند.


کلمات و شکلک‌ها
آیا ایموجی‌ها فایده‌ای دارند؟
شکلک‌ها در ارتباطات دیجیتال نقش زبان بدن را بازی می‌کنند

هنوز پیدا می‌شوند کسانی که دوست ندارند در پیام‌های دیجیتالشان از ایموجی‌ها استفاده کنند، اما به‌هرحال، مردم تصمیم خودشان را گرفته‌اند. روزانه بیش از ۶ میلیارد ایموجی میان انسان‌ها رد و بدل می‌شود. تحقیقات و سرمایه‌گذاری‌های گسترده روی آن‌ها انجام می‌شود و نفوذ آن‌ها از نفوذ زبان انگلیسی در جهان بیشتر شده است. ایموجی‌ها چه کمکی به ما می‌کنند و چرا این‌قدر محبوبمان شده‌اند؟


خیزش مطالعات فرهنگی
استوارت هال: متفکر فرهنگ عامه‌پسند
هال می‌خواست بداند چطور سیاست و اقتصاد در تاروپود روایت‌های فرهنگی تنیده می‌شوند

این روزها که بحث دربارۀ جایگاه و تأثیر هنرمندان عامه‌پسند در کشورمان داغ است، بهتر است استوارت هال را جدی بگیریم. هال در سال ۱۹۸۳، سلسله‌ای از سخنرانی‌ها را در دانشگاه ایلینوی ارائه کرد که توضیح و تبیینی بودند از مفهومِ جدیدی که از «فرهنگ» ساخته بود. او ده‌ها سال اجازۀ انتشار آن‌ها را نداده بود زیرا از چیزی می‌ترسید که خودش «نظریه‌پرستی» می‌نامید. حالا سه‌سال پس از مرگ او، این سخنرانی‌ها به چاپ رسیده‌اند.


بدن شما هم سخن می‌گوید
اولین برخوردها مهم است، اما چرا؟
اِیمی کادی قضاوت‌های شتاب‌زده، احساسات صمیمانه و اهمیتِ برتری‌جویی را بررسی می‌کند

ایمی کادی، روان‌شناس اجتماعی دانشگاه هاروارد، یکی از پربازدیدترین سخنرانی‌های تِد تا امروز را ایراد کرده است. او که ابتدا علاقه‌ای به روان‌شناسی نداشت، پس از تصادفی مهیب، «تصادفاً» جذب این رشته شد. کادی که دربارۀ نحوۀ فهم ما از دیگران پژوهش می‌کند، معتقد است اصلی‌ترین نقش در ارزیابی ما از دیگران را دو مفهوم بازی می‌کند: صمیمیت و توانمندی. اما این دو مفهوم ساده چگونه جواب اینهمه سوال پیچیده را خواهند داد؟


سیاست‌ورزی پساحقیقت امر تازه‌ای نیست
پس چه کسی نگهبان‌ها را نگهبانی کند؟
نگاهی به سه کتاب جدید دربارۀ سیاست‌ورزی در عصر پساحقیقت

گفته می‌شود که در دورۀ «پساحقیقت» زندگی می‌کنیم: امواج توجیه، دروغ و مزخرفات از همه جهت بر ما حمله‌ورند. باید در خودمان شکاکیت بپروریم و هر حرفی را صحت‌سنجی کنیم، حتی صحت‌سنج‌ها را هم صحت‌سنجی کنیم. ولی فیلسوف بریتانیایی، سیمون بلک‌برن، با تردید به این ادعا می‌نگرد و می‌گوید این گمان که ما «پسا-»فلان هستیم نوستالژی دوران گذشته‌ای را در خود دارد که شاید خود آن گذشته هم افسانه باشد. به نظر بلک‌برن «پساشرم» و «پسااعتماد» شاید صفت‌های بهتری برای روزگار ما باشند.


دربارۀ توجه و حواس‌پرتی
رستگاری با ملال
برای زنده‌ماندن در هیاهوی بی‌پایان عصر دیجیتال لازم است عمیقاً ملول شویم

بیش از صد سال پیش، زیمل، جامعه‌شناس آلمانی، در مقاله‌ای هشدار داد که انسان‌ها در کلان‌شهرها توانایی توجه و تمرکز خود را از دست می‌دهند و نگاهی خاکستری بر آن‌ها چیره می‌شود، اما هیاهوی بی‌پایان زندگی، در قرن اخیر، مداوماً رو به افزایش بوده است. چنانکه گاهی حس می‌کنیم دنیا دارد به یک ویران‌شهر عظیمِ تکنولوژیک تبدیل می‌شود. چگونه می‌شود حدی از تمرکز و تأمل را در این غوغا حفظ کرد؟


مشق مرگ
وقتی واژه‌ها جواب نمی‌دهند، باید مُرد
فلسفه دغدغه‌ای عقلانی است، اما زمانی چهرۀ جسمانی خود را نشان می‌دهد که فیلسوف برای ایده‌اش جان بدهد

اگر از آریستوفان، طنزپرداز یونانی، می‌پرسیدید سقراط چگونه آدمی است، برایتان فردی را تصویر می‌کرد که چنان از مسائل واقعیِ انسان‌ها دور است که بر «ابرها» راه می‌رود. برای انسان‌های امروزی هم، واژۀ «فیلسوف» تداعی‌کنندۀ لفاظی‌های پرطمطراقی است که جز انتزاعیاتی پوچ چیزی به دیگران نمی‌دهد. واقعاً هم شاید این کلماتِ دهان‌پرکن کاری از پیش نبرند. اما فیلسوف نیز چندان از این ناکارآمدی بی‌خبر نیست، به همین خاطر جانش را کف دست می‌گیرد و به کوچه و بازار می‌آید.


فیلسوف، الهی‌دان، و متکلم
اگر آکوئیناس فیلسوف است، چرا متکلمان مسلمان نباشند؟
خودداری از ستایش رگه‌های فلسفیِ «کلام» زیان‌بار است

شرق‌شناسان می‌گویند فلسفۀ اسلامی بعد از ابن‌رشد دیگر پیش نرفت. اما برتراند راسل پایش را فراتر می‌گذارد و می‌گوید: «فلسفۀ عربی تفکری اصیل به شمار نمی‌آید. مردانی همچون ابن‌سینا و ابن‌رشد صرفاً شارح ارسطو بوده‌اند». از طرف دیگر، فارابی و ابن‌سینا هم متکلمان را فیلسوف نمی‌دانستند. ذهن ما پر شده است از بسیاری از پیش‌فرض‌هایی که می‌گویند فلسفه در جهان اسلام مایۀ فلسفی و پرباری ندارد، حال آنکه متن هیچ‌کدام از آن متفکران را نخوانده‌ایم.


اخلاق دانشگاهی: رتبه‌بندی کردن یا نکردن
صنعت جدید رتبه‌بندی دانشگاه‌ها
طبق بعضی از رتبه‌بندی‌ها دانشگاه‌های برجسته در علوم اجتماعی حتی جزء صد دانشگاه برتر هم نیستند

برایان لایتر، که بیش از بیست سال در زمینۀ رتبه‌بندی (رنکینگ) دانشگاه‌ها در دو حوزۀ فلسفه و حقوق فعالیت داشته است، در این نوشته به این پرسش می‌پردازد که آیا دانشگاهیان آگاه و متخصص باید در پیمایش‌هایی که برای رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهان در علوم انسانی صورت می‌گیرند شرکت بکنند یا نکنند. او مشخصاً به نقد معروف‌ترین رتبه‌بندی از دانشگاه‌های جهان یعنی کیو.اس می‌پردازد.


فرزند عصیانگر نفت
تا ۲۰۵۰ زیر پلاستیک دفن خواهیم شد
از دهۀ ۱۹۵۰، ۸.۳ میلیارد تُن پلاستیکْ تولید کرده‌ایم که تقریباً نیمی از آن برای ۲۰۰۴ به بعد است

کوچه و خیابان و جنگل و دریا پر شده است از زباله‌هایی که بیشترشان پلاستیکی‌اند و آن‌قدر این منظره‌ها را خراب کرده‌اند که دلمان می‌خواهد تنهایی دست‌به‌کار شویم و جمعشان کنیم. اما تا وقتی ندانیم چقدر از این پلاستیک‌ها در طبیعت رها شده، نمی‌توانیم برایش چاره‌ای بیندیشیم. تحقیق جدیدی به ما می‌گوید، در طی هفتاد سال گذشته، حدود هشت میلیارد تُن پلاستیک تولید شده که سهم بازیافت و سوزاندن به یک‌پنجم آن هم نمی‌رسد. واقعاً با باقیِ آن چه می‌توان کرد؟