قدرت و آزادی
متفکر قدرت
اندیشه‌های میشل فوکو دربارۀ قدرت امروز بیش از هر زمان دیگری مهم اس

اگر بخواهیم اندیشۀ فیلسوفان بزرگ تاریخ را تنها در یک کلمه خلاصه کنیم، مطمئناً این کلمه برای میشل فوکو «قدرت» خواهد بود. فوکو در طول سال‌های متمادی، بسیار به قدرت اندیشید، تعریف‌های قدیمی ما از این مفهوم را در هم شکست و شیوه‌های زیرکانه و بسیار پنهانِ عملکرد قدرت در جامعه را مرئی کرد. با آنکه سی‌سال از مرگ او می‌گذرد، اما این صورت‌بندی‌ها امروز هم به همان اندازه تازه و کاربردی‌اند.


فرد انسانی و دانش جمعی
واقعاً مردم بی‌سوادتر شده‌اند؟
افراد چیزهای کمی دربارۀ جهان می‌دانند و هرقدر جلو می‌رویم دانش آنها کمتروکمتر می‌شود

دانشمندان در عصر شبکه‌های اجتماعی، به شکلی روزافزون از بی‌اطلاعی و جهل عموم مردم شاکی‌اند. مداوماً خطابه‌های آن‌ها را می‌شنویم که همه را به آموختن و آگاهی فرامی‌خوانند. اما مگر آدم دانا کیست؟ چقدر و چه چیز را باید بدانیم که خیالمان راحت شود که دیگر جز بی‌سوادان نیستیم؟ یک کتاب جدید می‌گوید شاید اصلاً این پرسش نادرست باشد، چرا که دانش اساساً مقوله‌ای فردی نیست که کسانی دارای آن و دیگران فاقد آن باشند.


وضع طنزآمیز یک فیلسوف
رابرت نوزیک، لیبرتارینی که عاشق توت فرنگی شد
نثر فاخر نوزیک مثل بمبی بود که می‌خواست زیر پای فلسفۀ تحلیلی آمریکایی منفجر شود

رابرت نوزیک را معمولاً با مشهورترین کتابش «آنارشی، دولت و آرمان‌شهر» می‌شناسند؛ کتابی که در آن نوزیک در قامت طرفدارِ تمام‌عیارِ دولت کمینه ظاهر شده بود. اما او بعدها گفت ایده‌هایش در آن کتاب را بسیار نارسا می‌یابد. نوزیک که منتقدِ شدیدِ جدل‌های فلسفۀ تحلیلی در آمریکا بود، تصمیم گرفت دربارۀ چیزهایی بنویسد که هر اقتصاددانی را شوکه می‌کرد.


طارق علی از نقش ادبیات در انقلاب اکتبر می‌گوید
عشق لنین به ادبیاتْ انقلاب روسیه را شکل داد
لنین از دانشش دربارۀ آثار کلاسیک برای انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ استفادۀ زیادی کرد

ادبیات در فرهنگِ سیاسی‌ای که ولادیمیر لنین در آن بزرگ شد، نقش بسزایی داشت. در رژیم تزاری، انتشار متونِ سیاسی دشوار بود ولی با شعر و رمان سهل‌گیرانه‌تر برخورد می‌شد. سیاست، از همین طریق به ادبیات روسیه نفوذ کرده بود، تاجایی‌که پدر اتحاد جماهیر شوروی، دوست داشت دشمنانش را با شخصیت‌های رمان‌ها مقایسه کند. طارق علی، از شخصیت‌های پیشرویِ چپ، از عشق لنین به ادبیات روسی و نقش آن در انقلاب اکتبر می‌گوید.


جهان سریع و جهان آهسته
چگونه تعادل زندگی دیجیتالی‌مان را حفظ کنیم؟
نگاهی به کتاب «تکنولوژی ذهن‌آگاه: چگونه تعادل زندگی دیجیتالی‌مان را حفظ کنیم؟» نوشتۀ دیوید ام. لِوی

حتما در رفت‌وآمدهای روزانه در خیابان، مترو یا اتوبوس با افرادی مواجه شده‌اید که مات‌ومبهوت به صفحه گوشی هوشمند خود خیره شده‌اند و فارغ از اینکه چه اتفاقی در اطراف رخ می‌دهد تلگرام‌بازی می‌کنند یا در شبکه‌های اجتماعی پرسه می‌زنند. به‌راستی آیا افسار دستگاه‌های دیجیتالی دستِ ماست یا اینکه آن‌ها بر زندگی ما حکمرانی می‌کنند؟ دیوید لوی، دانشمند علوم رایانه و استاد دانشگاه واشنگتن، کتابی نوشته است که موضوع آن همین سوال کلیشه‌ای ولی مهم است.


 انتخابات ریاست‌جمهوری فرانسه
بدیو: ماکرون اسم رمز بحران است
ماکرون به‌نوبۀ خود تجسم سرراست و تمام‌عیار اجماع نئولیبرالیستی است

بعضی‌ها می‌گویند آلن بدیو، فیلسوف سالخورده و سرشناس کمونیست، بیش‌ازاندازه مطلب منتشر می‌کند. با‌این‌همه او خوانندگان پرشماری در فرانسه، آمریکا و دیگر جاها دارد که معتقدند، او دربارۀ چیزها ژرف‌اندیشی می‌کند و لاجرم، پیوسته دربارۀ آن‌ها سخن‌سرایی می‌کند. بدیو از سال ۱۹۶۸ رأی نداده است، چون به نظرش دیگر چیزی بیش از یک نوع سیاست (سرمایه-پارلمان‌گراییْ) وجود ندارد و این یعنی هیچ سیاستی وجود ندارد. او در این گفت‌و‌گو پیامدهای سیاسی انتخاب امانوئل ماکرون، رئیس جمهور جدید فرانسه، را تفسیر می‌کند.


 نقد ادبی
آیا نویسنده می‌تواند بی‌طرف باشد؟
ژست انصاف و بی‌طرفیْ حقه‌هایی لفاظانه هستند

بت عینیت و بی‌طرفی در قرن هجدهم ساخته شد، زمانی که برخی متفکران علم را کلیدی به آزادی فردی دانستند و کم‌کم امیدوار شدند که خرد جهانی جانشین دیدگاه‌های فرقه‌ای در ایمان مذهبی یا خرافه شود. البته، از آن زمان تاکنون اتفاقات زیادی افتاده که سبب می‌شود در این اعتقادِ عصر روشنگری به معیارهای عینی تردید کنیم. در بخش بوک‌اِندزِ «نیویورک تایمز»، پانکاج میشرا و لسلی جمیسون در این باره بحث می‌کنند که آیا روزی نویسندگان می‌توانند تعصب‌های خود را واقعاً کنار بگذارند؟

 


در دنیای علم دیگر جایی برای روباه‌ها نیست
بازار اندیشه‌ چگونه به صنعت اندیشه‌ تبدیل شده است؟
کتاب جدید دنیل درزنر شرایطی را بررسی می‌کند که باعث زوال روشنفکران عمومی شده است

آیزایا برلین در رسالۀ بسیار مشهور خود، «روباه و خارپشت» دو نوع از متفکران را توصیف می‌کند. یک دسته روباه‌هایی هستند که چیزهای بسیاری می‌دانند و دستۀ دیگر خارپشت‌هایی که یک چیز بسیار مهم را می‌دانند. دستۀ اول را «روشنفکران عمومی» و دستۀ دوم را «رهبران فکری» می‌نامند. اما عوامل مختلفی در قرن بیست‌ویکم باعثِ زوالِ بی‌سابقۀ روشنفکران عمومی شده است. مسئله‌ای که می‌تواند خطرهای بسیاری داشته باشد.

 


نقش تخیل در یادگیری کودکان
بچه‌ها از افسانه‌های تخیلی بیشتر از داستان‌های واقعی یاد می‌گیرند
داستان تخیلی کاری ورای میخ‌کوب کردن کودکان انجام می‌دهد

برای مدت‌ها بازی‌کردن و حرف‌زدن کودکان با موجودات تخیلی، فرازمینی و جادویی هم برای والدین و هم برای محققان دغدغۀ فکری بوده است. آن‌ها فکر می‌کردند که این خیال‌پردازی‌ها در خوش‌بینانه‌ترین حالت فقط برای سرگرمی و تخلیۀ انرژی‌ است و هیچ هدف خاصی پشت سرشان نیست. یا در حالت بدبینانه تصور می‌کردند که خیال‌پردازی‌های کودکان حواس آن‌ها را به شکلی واقعاً خطرناک از ارتباط و فهمِ جهان واقعی پرت می‌کند. تحقیقی جدید فهم ما را از این موضوع تغییر می‌دهد.