شمارۀ سوم فصلنامۀ «ترجمان علوم انسانی»، نوبت بهار ۱۳۹۶، ۳۶۰ صفحه
سومین شمارۀ فصلنامۀ «ترجمان علوم انسانی» منتشر شد
همراه با ۱۲ متن جدید که برای اولین بار در این شماره منتشر شده‌اند

در این شماره برای اولین بار ۱۲ متن جدید منتشر شده که پیش از این در سایت ترجمان منتشر نشده بودند. پروندۀ ویژۀ این نوبت، «آیا انتخابات و رفراندوم برای دموکراسی مضر است؟»، بررسی مفصلی است دربارۀ حال‌وروز فعلی دموکراسی در جهان و رابطۀ آن با برگزاری انتخابات که به مناسبت «دوازدهمین دورۀ انتخابات ریاست جمهوری» در کشورمان انتخاب شده است. پروندۀ کتاب «تاجران توجه» کتاب جدیدی از تیم وو را بررسی می‌کند و پروندۀ «شیرینی و قدرت» مروری است بر میراث فکری سیدنی مینتز، محقق پرآوازۀ تاریخ فرهنگی و استاد انسان‌شناسی دانشگاه ییل.


نوام چامسکی: گزیده‌ای از مطالب پراکنده

شاید هیچ دانشمندی در دوره معاصر به اندازه نوام چامسکی این‌قدر در اوج شهرت نبوده است. چامسکی در ۹۰ سالگی، همچنان درباره طیف متنوعی از موضوعات اظهار نظر می‌کند. از بحث‌های تخصصی زبان‌شناسی گرفته تا مسائل مربوط به آب‌وهوا و سیاست خارجی ایالات متحده آمریکا. ترجمان به مناسبت‌های مختلف گفت‌وگوها، یادداشت‌ها و برش‌هایی از کتاب‌های او را ترجمه و منتشر کرده است. در این مجموعه این مطالب را گرد آورده‌ایم.


 

در دل بدبینی ایده‌ای نهفته است
بدبینی؛ راه رسیدن به جامعه‌ای خوب
بدبینیِ عمیقْ عنصر اصلی بقای هر جامعۀ خوبی است

ذهنیت متداولْ جامعۀ خوب را جامعه‌ای می‌داند که اکثریتِ مردمِ آن خوش‌بین باشند. اما آلن دوباتن، که شهرتش بیشتر به تلاش برای واردکردن فلسفه به زندگی روزمره برمی‌گردد، دقیقاً برعکس فکر می‌کند. او معتقد است بدبینیِ عمیقْ عنصر اصلی بقای هر جامعۀ خوبی است. دوباتن می‌گوید در دل بدبینی ایده‌ای نهفته است که اگر به‌صورت بی‌رحمانه‌ای آن را بپذیریم، ممکن است اتفاقات عجیبی بیفتد. پیامد طولانی‌مدت چنین ایده‌ای جامعه‌ای خواهد بود که، به‌نحو متناقض و شگفت‌آوری، مردمانی بانشاط‌تر، منطقی، نجیب و عاقل خواهد داشت.


نوستالژی و مدرنیته
حسرت برای گذشته‌ای که هرگز نبوده
آرزوی بازگشت به گذشته ناشی از تحمل‌ناپذیری دوران کنونی است

نوستالژی حسرتی غم‌بار و توأمان لذت‌بخش برای گذشته است. در فرهنگ مدرن معمولاً نوستالژی را نکوهش می‌کنند و بازگشت به گذشته را نامطلوب یا نادرست می‌شمارند. اما گذشته‌گرایی این روزها دامان خود مدرنیته را نیز گرفته است. زیگمونت باومن در آخرین کتاب خود چهار دسته از نوستالژی‌های مدرن را برشمرده است: «بازگشت به هابز»، «بازگشت به قبیله»، «بازگشت به نابرابری» و «بازگشت به رحم مادر».


انسان آینده‌نگر
ما برای زندگی در لحظه ساخته نشده‌ایم
چرا و چطور آینده از پیش در ذهن ما وجود دارد؟

ما انسان‌ها خود را «هوشمند» و «خردمند» نامیده‌ایم. اما این نام‌ها بیش از توصیف، نوعی خودستایی است. چه چیزی ما را خردمند می‌گرداند؟ چه چیزی ما را از سایر حیوانات جدا می‌کند؟ زبان، توانایی ساختن ابزار، فرهنگ یا چیزهای دیگر؟ تاکنون پاسخ‌های گوناگونی مطرح شده است اما با پیشرفت دانش روشن شده است که هیچ یک از این‌ها منحصر به انسان نیست. چند استاد روانشناسی و فلسفه، نویسندگان کتاب «انسان آینده‌نگر»، معتقدند بهترین متمایزکنندۀ گونۀ ما توانایی‌ آینده‌نگری است.


تفاوت مسکن با خانه
«خانه» مکانی فیزیکی نیست، رؤیایی ذهنی است
بوی پخت‌وپز، خراشیدگیِ روی راه‌پله و خط‌های خودکار بچه‌هاست که خانه را می‌سازد

خیلی از ما تا آخر عمر دنبال خانه‌ایم، حتی اگر از اجاره‌نشینی درآمده باشیم و مسکنی برای خودمان خریده باشیم. خانه مکانی که در آن زندگی می‌کنیم نیست، یعنی در واقع اصلاً مکان نیست. خانه چیزی است که با روح و احساس ما پیوند می‌خورد. احساس تعلق و در عین‌حال امنیت و آرامش. شاید خانۀ ایدئال چیزی مثل خوشبختی باشد. گذرا، مبهم و انتزاعی. حسی که لحظه‌ای سراغمان می‌آید و ناگهان پر می‌کشد و می‌رود.


یک قرن پس از انقلاب روسیه
ده کتاب دربارۀ انقلاب روسیه از نظر طارق علی
انقلاب ۱۹۱۷ روسیه، جهان را برای همیشه تغییر داد. بازخوانی تاریخ این انقلاب همیشه ضروری است

درست یک‌قرن پیش، در سال ۱۹۱۷، زلزله‌ای عظیم تمام سرزمین‌های شمالی کشور ما را درنوردید. بلشویک‌ها بالاخره در این سال توانستند قدرت سیاسی را در امپراتوری رو به زوالِ روسیه از آن خود کنند و دوران تازه‌ای را برای رسیدن به رؤیای کمونیسم آغاز کنند. طارق علی، نویسندۀ شهیر پاکستانی-بریتانیایی، از انبوه کتاب‌هایی که دربارۀ این انقلاب نوشته شده، ده کتاب را انتخاب کرده است.


کشتن پشه‌ها یکی از لذت‌های سادۀ زندگی است
از کشتن پشه‌ها لذت ببرید
آیا حشره‌کش‌های برقی از ما در برابر بیماری محافظت می‌کند؟ شاید، اما این علت فراگیر شدن آن‌ها نیست

درگیری آدمیزاد با حشرات موذی، به‌خصوص در تابستان‌های گرم، قصه‌ای قدیمی است، تا جایی که مردم حتی دلایلی برای آن درست کرده‌اند و مثلاً می‌گویند فلانی گوشتش شیرین است. در این شرایط حشره‌کش برقی رؤیایی است که محقق شده. ابزاری شبیه راکت تنیس که به جای نخ، سیم‌های برقی دارد. ایدۀ کشتن حشرات با برق به بیش از یک قرن پیش باز می‌گردد. اما فراگیری این حشره‌کش‌های برقی شاید بیش از آنکه در خدمت سلامت انسان باشد، به طبیعت انسان خدمت می‌کند.


رهبران مادرزاد
چرا فرزندان ارشد رهبران بهتری هستند؟ر
پاسخ اجمالی: آنان با خواهران و برادران کوچکترشان رییس بودن را زیاد تمرین کرده‌اند

مفهوم «رهبر مادرزاد» به نظر آنقدر خیالی و کلیشه‌ای است که به درد جلد کتاب‌های زرد یا مفسران چرب‌زبان اخبار تلویزیون می‌خورد. اما معلوم شده که رهبران مادرزاد واقعاً وجود دارند و پژوهشگران متغیری کلیدی در شکل‌گیری شخصیت رهبری را یافته‌اند که ژن، والدین یا نسب نیست، بلکه ترتیب به دنیا آمدن است.