کلیسایی در دبره دامو، تپه‌ای در جنوب اتیوپی، که یکی از مراکز بسیار مهم مسیحیت شمرده می‌شود. منبع: گاردین.

روشنگری آفریقایی
پیشگامان آفریقایی لاک، هیوم و کانت
بسیاری از والاترین آرمان‌های جنبش روشنگری ابتدا توسط مردی اندیشیده شد که در اتیوپی زندگی می‌کرد

طبق روایت رایج، جنبش روشنگری با انتشار کتاب «گفتار در روش» به قلم رنه دکارت آغاز می‌شود، از طریق آثار جان لاک، آیزاک نیوتن، دیوید هیوم، ولتر و کانت حدود یک قرن و نیم ادامه می‌یابد، و با انقلاب کبیر فرانسه در سال ۱۷۸۹ یا شاید با عصر وحشت پایان می‌یابد. اما اگر این داستان نادرست باشد، چه باید گفت؟ اگر روشنگری را بتوان در مکان‌ها و نزد اندیشمندانی یافت که اغلب نادیده می‌گیریم، چه؟


روان‌شناسی نابرابری

نفرت از نابرابری در طبیعت ماست
روان‌شناسی نابرابری
بخش عمده‌ای از آسیب‌های فقرْ ناشی از احساس فقر است


همه فکر می‌کنند ثروتمندان خوش و خرم‌اند، البته غیر از خود آن‌ها. این نتیجه‌ای بود که یک تحقیق جالب‌توجه در سال ۲۰۱۶ آشکار کرد. در این سال‌ها پژوهش‌های گسترده‌ای دربارۀ فهم انسان‌ها از مسئلۀ نابرابری اقتصادی و اجتماعی انجام شده است و یک استاد روان‌شناسی دانشگاه کارولینای شمالی بسیاری از آن‌ها را در کتابی تازه جمع‌آوری کرده است: «نردبان شکسته» روایتِ خشم و رنج ما از نابرابری، از آغازین سال‌های زندگی تا پایان عمر، است.


هولوگرامی با تصویر آدام اسمیت بر اسکناس ۲۰پوندی. عکاس: جیمز دایسون.

آدام اسمیت واقعی
پای «دستی نامرئی» در میان است
تصویری که از آدام اسمیت ترسیم شده کاریکاتوری است که نسبت چندانی با او ندارد

آدام اسمیت را پدر علم اقتصاد می‌دانند. اما اقتصاد متعارف امروزی «پسری است که نشانی از پدر ندارد». بررسی تفکرات اسمیت نشان می‌دهد که او، به همان اندازه که نگران ورود بی‌مبالات دولت به تجارت بود، از خطر فعالیت آزادانۀ سوداگران نیز بیم داشت. اما این نگرانی در متون و تحلیل‌های اقتصادیِ پس از او انعکاس چندانی نیافته است. کسی چه می‌داند، شاید «دستی نامرئی» در کار بوده تا تصویری غیرواقعی از تفکرات آدام اسمیت ترسیم کند.


بازاری سنتی و شناور در تایلند. عکاس: یارومیر چالابالا.

خرید تجربی
تجربه بخرید، نه کالا
در مقایسه با خرید کالاهای تازه، خرج‌کردن برای تجربه‌های جدید لذت بیشتری دارد

فرض کنید مقداری پول دارید و دو راه جلوی رویتان است: یکی اینکه به مسافرتی خانوادگی بروید و دیگری اینکه یک گوشی تازه بخرید. ممکن است فکر کنید که سفر تمام می‌شود و چیزی از آن نمی‌ماند، اما از گوشی می‌توانید مدتی طولانی استفاده کنید. اما تحقیقات تازه در حوزۀ اقتصاد رفتاری نشان می‌دهد این فکر اشتباه است. یعنی برخلاف تصور ما، لذتِ سفر در ذهنمان می‌ماند و لذتِ گوشی تازه خیلی زود فراموش می‌شود.


مارک لیلا: لیبرالی که در جناح چپ دشمنان بیشتری دارد تا در جناح راست

مورخ اندیشه‌ها در میان گود
مارک لیلا: لیبرالی که در جناح چپ دشمنان بیشتری دارد تا در جناح راست
به‌باور لیلا، دل‌مشغولی جناح چپ به سیاست هویتیْ تقویت ناآگاهانۀ فردگرایی نئولیبرال است

مارک لیلا، اکثر دوران حیاتِ چهل‌سالۀ خود در دنیای آکادمیک را با احترام گذرانده بود. اما وقتی در نوامبر ۲۰۱۶ مقاله‌ای در نقد سیاست‌های هویتی لیبرال در آمریکا نوشت ناگهان وارد یک باشگاه مشت‌زنی فکری شد. او در مصاحبه‌ای گفت توییترش مثل یک «حمام اسید» شده بود که چپ‌گرایان آنجا مشت‌ومالش می‌دادند. لیلا استدلالش در آن مقاله را با چاپ کتاب تازه‌ای ادامه داد. کتابی که مثل همان مقاله مخالفان و موافق خاص خود را دارد.