شیمی‌هراسی
محصولات «طبیعی» از هر آنچه در آزمایشگاه تولید می‌شود، مواد شیمیاییِ بیشتری دارند
چهارشنبه ۲۳ تير ۱۳۹۵ ۱۴:۲۹
 
نوعی باکتری‌ که در عسل رشد می‌کند، ۱.۳میلیارد برابر از سرب سمی‌تر است. به همین دلیل است که کودکان هرگز نباید عسل بخورند. یک لیوان دانۀ سیب به اندازه‌ای سیانور طبیعی دارد که قادر است انسان بالغی را بکشد. مواد شیمیایی طبیعی می‌تواند سودمند باشد؛ امّا بی‌خطربودن یا زیان‌بخشی آن بستگی به دُز و چگونگی استفادۀ آن دارد، درست مانند مواد شیمیایی مصنوعی. اینکه یک مادۀ شیمیایی «طبیعی» است، نباید مؤلفه‌ای برای ارزیابی سلامت باشد.
تخمین زمان مطالعه : ۸ دقيقه
 
 

ایان — همۀ ما ارتباطی عمیق با جهان طبیعت احساس می‌کنیم. ای. اُ. ویلسن این احساس، یعنی زیست‌گرایی۱ را این‌گونه توضیح داده است: «ضرورت پیوند با دیگر شکل‌های زندگی». این حسی از ارتباط است که تشفیِ عاطفی را به‌همراه خود دارد و می‌تواند سطوح عصبانیت، تشویش و درد را کاهش دهد. بی‌تردید این حس و ارتباط، به بقاء نوعِ ما کمک کرده است؛ چراکه ما موجوداتی هستیم که به‌طور بنیادین به محیط اطرافمان و زیست‌بوم وابسته‌ایم. امّا اخیراً زیست‌گرایی شکل افراطیِ «شیمی‌هراسی» را به خود گرفته است. شیمی‌هراسی را طرد مواد شیمیایی مصنوعی دانسته‌اند.

شیمی‌هراسی مولود جنبش زیست‌محیطی مدرن است. به‌خصوص نسخه‌ای از این جنبش که کتاب بهار صامت۲ (۱۹۶۲) راشل کارسن آن را نمایندگی می‌کند. این کتاب مواد شیمیایی را به‌گونه‌ای اهریمنی جلوه داده است که آن‌ها را «منحوس و هم‌دستِ کمتر شناخته‌شدۀ تشعشعات معرفی کرده است... که وارد بدن موجودات زنده می‌شود و در یک زنجیره، سم و مرگ را از یکی به دیگری منتقل می‌کند». سخنان کارسن الهام‌بخش بنزین بدون‌سرب، برنامۀ هوای پاک امریکا، ممنوعیت استفادۀ «ددت۳» و بسیاری پیشرفت‌های زیست‌محیطیِ مهم دیگر بوده است. هرچند همین‌که جهان پاک‌تر شد، جنبش ضدشیمی چنان به دسته‌های متعارضی تقسیم شد که امروزه تمام مواد شیمیایی صنعتی، آلوده در نظر گرفته می‌شود. این فرض اشتباه به خواستۀ عمومی برای تولید محصولات «طبیعی» یا حتی «عاری از مواد شیمیایی» منجر شده است.

در جهان واقع، محصولات «طبیعی» از هر آنچه در آزمایشگاه تولید می‌شود، مواد شیمیاییِ بیشتری دارند. برای نشان‌دادن این موضوع، مواد تشکیل‌دهندۀ یک موز طبیعی را تحلیل کردم. به‌جهت اختصار، هزاران مواد اولیۀ جزیی ازجمله، «دی‌ان‌ای» را از این فهرست حذف کردم. نتیجه عبارت است از:
عناصر:
آب (۷۵%)؛ قند (۱۲%): گلوکز (۴۸%)، فروکتوز (۴۰%)، ساکارز (۲%)، مالتوز (کمتر از ۱%)؛ نشاسته (۵%)؛ فیبر (۳%)؛ اسیدهای آمینه (کمتر از ۱٪): گلوتامیک اسید (۱۹%)، آسپارتیک اسید (۱۶%)، هیستیدین (۱۱%)، لوسین (۷%)، لیزین (۵%)، فنیل آلانین (۴%)، آرژینین (۴%)، والین (۴%)، آلانین (۴%)، سرین (۴%)، گلیسین (۳%)، ترئونین (۳%)، ایزولوسین (۳%)، پرولین (۳%)، تریپتوفان (۱%)، سیستین (۱%)، تیروزین (۱%)، متیونین (۱%)؛ اسیدهای چرب (۱%): پالمیتیک اسید (۳۰%)، اسید چرب امگا۶: لینولئیک اسید (۱۴%)، اسید چرب امگا۳: لینولنیک اسید (۸%)، اولئیک اسید (۷%)، پالمیتولئیک اسید (۳%)، استریک اسید (۲%)، لوریک اسید (۱%)، میریستیک اسید (۱%)، کاپریک اسید (کمتر از ۱%)، خاکستر (کمتر از ۱%)
باقی مواد: فیتواسترول، E515، اگزالیک اسید، E306، توکوفرول، فیلوکینون، تیامین، رنگ (زرد-نارنجیE101 (ریبوفلاوین)، زرد، قهوه‌ایE۱۶۰a)، طعم‌ها (۳-متیل‌بوت-۱-ایل ‌اتانوآت، ۲-متیل‌بوتیل ‌اتانوآت، ۲-متیل‌پروپان-۱-ال، ۳-متیل‌بوتیل-۱-ال،

شیمی‌هراسی را طرد مواد شیمیایی مصنوعی دانسته‌اند.
۲-هیدروکسی-۳-متیل‌اتیل ‌بوتانوآت، ۳-متیل‌بوتانال، اتیل‌ هگزانوآت، اتیل ‌بوتانوآت، پنتیل‌ استات)، ۱۵۱۰، گاز اتیلن.

این تمرین نکتۀ مهمی را برای ما بازگو می‌کند: اینکه تمایز بین مواد شیمایی طبیعی و مصنوعی نه‌تنها مبهم است، بلکه اساساً وجود ندارد. به همین سبب، صرف اینکه مواد اولیۀ محصولی مصنوعی باشد به‌خودیِ‌خود خطرناک نمی‌شود؛ چنان‌که اگر مواد اولیۀ محصولی طبیعی باشد، آن را سالم نمی‌سازد. سم بوتولینوم، که باکتری‌ای که در عسل رشد می‌کند آن را تولید می‌کند، ۱.۳میلیارد برابر از سرب سمی‌تر است. به همین دلیل است که کودکان هرگز نباید عسل بخورند. یک لیوان دانۀ سیب به اندازه‌ای سیانور طبیعی دارد که قادر است انسان بالغی را بکشد. مواد شیمیایی طبیعی می‌تواند سودمند باشد؛ امّا بی‌خطربودن یا زیان‌بخشی آن بستگی به دُز و چگونگی استفادۀ آن دارد، درست مانند مواد شیمیایی مصنوعی. اینکه یک مادۀ شیمیایی «طبیعی» است، نباید مؤلفه‌ای برای ارزیابی سلامت باشد.

قراردادن مواد طبیعی و شیمیایی در مقابل همدیگر و کج‌فهمی در این باره ممکن است پیامدهای ویرانگری داشته باشد. بلاتکلیفی دربارۀ «فرمالدهید۴» گواهی بر این موضوع است. فرمالدهید به‌طور طبیعی در میوه، سبزیجات، گوشت، تخم‌مرغ و برگ درختان به‌وجود می‌آید. این ماده با تراکم بالایی در این مواد غذایی یافت می‌شود: خوراک مرغابی (۱۲۰ میلی‌گرم در هر کیلوگرم)، قزل‌آلای دودی (۵۰ میلی‌گرم در هر کیلوگرم) و گوشت فرآوری‌شده (۲۰ میلی‌گرم در هر کیلوگرم) که جزیی از فرایند سنتی پخت‌وپز است. به‌طور طبیعی در بدن سالم چیزی حدود ۲ میلی‌گرم در هر کیلوگرم، از این ماده یافت می‌شود که همین مقدار نقشِ بسیار مهمی در تولید «دی‌ان‌ای» ایفا می‌کند. فرمالدهید همچنین در صنایع به‌عنوان نگهدارنده کاربرد وسیعی دارد.

مردم اکثراً منابع طبیعیِ فرمالدهید موجود در اطرافشان را پذیرفته‌اند؛ امّا ردِّ کوچکی از نمونۀ مصنوعیِ آن در واکسن‌ها و لوازم بهداشتی فریادشان را در آورده است. این باتوجه‌به این موضوع است که همۀ فرمالدهیدها به‌لحاظ شیمیایی مشابه هم هستند: CH2O. اتفاقاتی اینچنینی در سال ۲۰۱۳ شرکت «جانسن اند جانسن» را مجبور کرد ده‌میلیون دلار برای فرمول‌بندیِ مجدد محصولات مراقب پوست خود هزینه کند. اگرچه این شرکت این کار را کرد، مقدار فرمالدهید در محصولاتش چنان اندک بود که انسانی عادی باید روزانه ۴۰میلیون بار با آن‌ها استحمام می‌کرد تا برایش تهدیدی محسوب می‌شد.

فرمالدهید درون واکسن‌ها نیز بسیار اندک است. باوجوداین برخی افراد به‌سبب نگرانی از وجود فرمالدهید واکسن نمی‌زنند؛ بااینکه فرمالدهید موجود در واکسن (۱۰۰ میکرو‌گرم) ۸۰ برابر کمتر از میزان این ماده در یک گلابی (۱۲۰۰۰ میکرو‌گرم) است. این میزان در واکسن به‌قدری اندک است که حتی قادر نیست تراکم (طبیعی!) این ماده را در خون یک کودک تغییر دهد. مقادیر فرمالدهید موجود در واکسنْ بی‌ضرر است؛ اما بر خلاف آن، نزدن واکسن سبب تلفاتی شده است که واقعاً نگران کننده است؛ ازجملۀ این تلفات، شیوع سرخک
محصولات «طبیعی» از هر آنچه در آزمایشگاه تولید می‌شود، مواد شیمیاییِ بیشتری دارند.
در برخی مناطقِ کالیفرنیا، آلمان و ولز در سال‌های اخیر بوده است.

مبارزۀ انسان با ترس‌هایش سخت است؛ امّا نشدنی نیست. کمیتۀ عملی، شیمی‌هراسی را مانند بیگانه‌هراسی «قضاوت غیربالینی۵» توصیف کرده است که عبارت است از نوعی بیزاریِ آموخته‌شده و نه هراسی پزشکی. چنین نگاهی به موضوع، چند راهبرد نویدبخش نیز ارائه می‌دهد.

بسیاری از راه‌حل‌ها از مدرسه شروع می‌شوند. معلمان شیمیِ دبیرستان و کالج نباید به‌گونه‌ای رفتار کنند که گویی محیط‌های آزمایشگاهی آلوده‌اند و میکروب تولید می‌کنند؛ همان‌گونه که زمانی دانش‌آموزی به من گفت: «اگر نمی‌توانم در آزمایشگاه به‌سبب ترس از آلودگی چیزی بخورم، پس چگونه امکان دارد غذای تولیدشده در آزمایشگاه سالم باشد؟» امکان ندارد که هشدارهای ایمنی را از کلاس‌های شیمی حذف کنیم. این پیام‌ها امری اساسی و از ملزومات کار من هستند. امّا باید آن‌ها را دقیقاً توضیح دهیم. معلمان باید از کنترل کیفیت صنعتی و تکنیک‌های تصفیه‌ای صحبت کنند که پیش از تأییدیۀ سلامت مصرف محصولات شیمیایی، این محصولات را به استاندارهای بالایی از نظر سلامت می‌رساند.

آموختن این موضوع به مصرف‌کنندگان که محصولات «طبیعی» همیشه سالم نیستند، می‌تواند آن‌ها را تشویق کند که مراقبت‌های بهداشتی را هوشمندانه‌تر انتخاب کنند. مقررات سخت‌گیرانه‌تر در عرصۀ بازاریابی نیز در این مسیر اهمیت دارد. پیش‌بینی شده است که بازار جهانی محصولات بهداشت فردیِ «طبیعی» و «ارگانیک» تا سال ۲۰۲۰ به ۱۹میلیارد دلار خواهد رسید؛ هر چند، این مزیتی دالِ بر سلامت این محصولات در مقابل مشابه «مصنوعی» شان نیست. اصطلاح «خالص» باید فقط به محصولات تک‌عنصری اطلاق شود. محصولات «طبیعی» باید همان‌گونه که در طبیعت به وجود می‌آیند، به فروش برسند؛ لفظ «طبیعی» نیز به‌عنوان لفظی بازاریابانه باید از محصولات آرایشی و دیگر محصولات برچیده شود. دست آخر، استفاده از برچسب «عاری از مواد شیمیایی» روی محصولات باید متوقف شود؛ چراکه چنین چیزی منطقاً غیرممکن است.

شیمی‌هراسی مسئله‌ای بسیار ریشه‌ای و عمیق است. ما به‌طرزی غیرعقلانی تمایل داریم دربارۀ خطرات این نوع محصولات اغراق کنیم. احتمال اینکه امریکایی‌ها از امراض قلبی بمیرند، ۳۵.۰۰۰ برابر بیشتر از تروریسم است. باوجوداین تروریسم در صدر لیست نگرانی‌های آن‌ها قرار دارد. لذا تنها از طریق آگاهیِ بهتر از شیمی و سم‌شناسی است که می‌توانیم خطرات مواد شیمیایی را به‌طریقی عقلانی و سلامت‌بخش ارزیابی کنیم. در این صورت است که می‌توانیم شیمی‌هراسی را به‌سمت زیست‌گرایی برگردانیم؛ یعنی خلق این آگاهی که انسان‌ها به‌لحاظ شیمیایی به دنیای اطرافشان گره ‌خورده‌اند.


پی‌نوشت‌ها:
* جمیز کندی (James Kennedy) در دانشگاه کمبریج در رشتۀ علوم طبیعی تحصیل کرده است. او در دانشگاه‌های بین‌المللی بیجینگ و شانگهای تدریس کرده است. هم‌اینک نیز به تدریس شیمی در ملبورن استرالیا مشغول است.
[۱] Biophilia، (همچنین طبیعت‌بارگی)
[۲] Silent Spring
[۳] دیکرو دیفنیل تری کلرواتان یا ددت، به عنوان معروفترین عامل شیمیایی مبارزه با آفات همیشه مطرح بوده‌است. (ویکیپدیا)
[۴] formaldehyde
[۵] non-clinical prejudice

کد مطلب: 8067
 


 
سینا
۱۳۹۵-۰۵-۰۲ ۲۳:۲۰:۵۰
به گمان من نوسینده چندان دقیق و حرفه ای مقاله را ننوشته اند. هیچ رفرنسی که انتهای مقاله وچود ندارد که آمارهای گفته شده را تایید کند. بعلاوه کتاب کارسن مملو از شواهد مستند و موثق است که نمی توان کمترین تردیدی در آن کرد. این کتاب نشان می دهد که استفاده بی رویه از مواد شیمیایی چقدر برای انسان و محیط زیست اش مضر بوده و هست. به قول شوایتزر "انسان هیولایی ساخته که از نابودکردنش عاجز است."
تصور من این است که این مقاله بسیار مغرضانه نوشته شده است. حتی مراجعه به شهود جمعی نشان می دهد که نسل مواد شیمیایی چقدر ضعیف تر، بیمارتر و رنجورتر از نسل قبل هستند. (826)
 
محمد
۱۳۹۵-۰۵-۰۳ ۱۱:۴۶:۵۸
به این جمله دقت کنید:
"یک لیوان دانۀ سیب به اندازه‌ای سیانور طبیعی دارد که قادر است انسان بالغی را بکشد." خدایی چه کسی را دیده اید که یه لیوان دانه سیب بخورد؟ اصلا چه کسی دانه سیب می خورد؟ من در عجبم!
بعلاوه فیلسوفان گفته اند "بدِ مطلق و خوب مطلق در عالم نیست." هر چه تصور کنی برای عده ای مفید و برای عده ای مضرّ. این چه حرفی است که بابت اثبات ادعای خود مضرات عسل و سیب و ... را اینقدر برجسته کنی که فواید آن اصلا به چشم نیاید. به این نحوه مقاله نوشتن می گویند" نگاه کاریکاتوری به مسئله داشتن. (828)
 
شکوهی
Romania
۱۳۹۵-۰۵-۰۸ ۱۳:۵۶:۰۲
سلام. چرا هیچ معیاری برای ترجمه ها تون ندارید. نه معیار علمی نه معیار ایدئولوژیک. هردمبیل هر استاد دانشگاه و نویسنده ای هر چی بنویسه ترجمه می کنید.
این مقاله یعنی چی!
و اصلا ضرورت ترجمه اش چیه!
من طرفدار افراطی غذاهای گیاهای و طب سنتی نیستم و حتی از مواد شیمایی و مصنوعی هم استفاده می کنم. اما طرح مسئله شما غلط است.
مواد مصنوعی و شیمیایی داخل نظام های زیستی خودشون معنا می شوند و دفاع مطلق از یکی در برابر دیگری احمقانه است.
لطفا در ترجمه مقالات دقت کنید. شما ماشین ترجمه که نیستید.
این مقاله برای کشوری مثل ما که نه استانداردهای نظام ارگانیک و نه نه نظام مصنوعی و شیمیایی پای بنده آفت است.
کشوری که تمام میوه ها و محصولات جالیزی اش سرشار از سموم و آفت کش و کود شیمیایی شده این چه معنایی می تونه بده. (860)
 
کاوه
۱۳۹۵-۰۵-۲۳ ۱۷:۲۸:۳۳
ترجمۀ این مقاله بسیار به‌هنگام است.
من در اتریش زندگی می‌کنم. اینجا بهای محصولات کشاورزی با برچسب «بیو» و با این توضیح که در پرورش آنها از کود شیمیایی و آفت‌کش استفاده نشده است بین پنجاه تا صد در صد از محصولاتی که این برچسب را ندارند گران‌تر است. در عین حال کیفیتشان هم به لحاظ شکل و اندازه و رنگ و بو پایین تر از محصولات فاقد برچسب «طبیعی» است.
خانم همسایۀ ما که تقریباً هفتاد ساله است چندی پیش به من می‌گفت: «من کمتر از گذشته میوه می‌خورم، اما میوۀ طبیعی می‌خورم. میوۀ طبیعی گران است، اما خوردنش ترس ندارد».
این خانم قبلاً کارگر ساده بوده و با مستمری بازنشستگی زندگی می‌کند.
وقتی می‌دانیم محصولات کشاورزی مصرفیمان اصولاً دارای مواد شیمیایی یکسانی هستند، آیا عقلانی است خود را دچار مضیقه و درد سر کنیم؟
اینجاست که می‌گویم این مقاله به‌هنگام است، زیرا ظاهراً کلمۀ طبیعی این روزها بیشتر برای تحقق اهداف اقتصادی عرضه‌کنندگان این نوع محصولات است که به شدت تبلیغ می‌شود. (897)
 
۱۳۹۵-۰۸-۲۷ ۲۰:۰۹:۳۵
برخی از خوانندگان از این متن شاکی بودند. منتها علی رغم عدم ارایه منبع برای برخی ادعاها در این مقاله موضوع خوبی مورد اشاره قرار گرفته است. برخی افراد به زعم اینکه مواد طبیعی یا گیاهی سالم هستند در مصرف آنها افراط می کنند. ویا برخی اوقات حتی از مراجعه به پزشک خودداری کرده و به درمان گیاهی برای بیماری هایی که شناخته شده هستند و درمان مشخص هم دارند، روی می آورند. در نتیجه من فکر می کنم نویسنده طرح مسئله خوبی داشته و از منظر نهیب زدن به افراد افراط گرا در زمینه مصرف مواد طبیعی خوب عمل کرده است. اما در مورد کشور خودمان کمی احتیاط لازم است. چرا که وقتی شیر، آب لیمو و... همگی از لحاظ حداقل استاندارد ناسالم هستند نمی توان چندان دلخوش بود که مصرف مواد مصنوعی مضر نباشد. (1165)
 
محمد
۱۳۹۵-۰۸-۲۸ ۰۹:۴۲:۵۲
کاملا موافقم. مطلب زیبایی بود. (1169)
 
محمد صابر چشم براه
۱۳۹۵-۰۸-۲۷ ۲۰:۵۷:۲۸
آیا دقت کرده اید که مجموع درصد هایی که در یک موز طبیعی ذکر شده از 100 بیشتر است ؟ هرچی ارزش ترجمه و انتشار ندارد (1167)
 
۱۳۹۵-۰۸-۲۷ ۲۲:۵۷:۱۹
عزیزم تو از رو نمیتونی درست بخونی بعد راجع به اینکه چی ارزش ترجمه داره یا نداره نظر میدی ؟!!!
به ویرگولها و نقطه‌ویرگولهایی که بین عناصر نوشته شده دقت کن! (1168)
 
حمید
۱۳۹۵-۰۸-۲۸ ۰۹:۵۵:۲۶
سلام.ممنون از سایت فوق‌العاده ترجمان.این مطلب از منظر اعتبار و نگارش بسیار ضعیف و غیر قابل استناد بود. (1171)
 
۱۳۹۵-۰۸-۲۸ ۰۹:۴۴:۴۵
مطلب مفیدی بود. کسانی که میگن هر مطلبی رو نباید ترجمه کرد خود برتر بین هستن.
این تقسیم بندی ارگانیک و شیمیایی با منافع اقتصادی عده زیادی پیوند خورده (1170)
 
حمید
۱۳۹۵-۰۸-۲۸ ۱۱:۲۱:۵۵
با توجه به اینکه یک جریان خاص رسانه ای - شبه علمی - اقتصادی شدیدا در حال تبلیغ علیه محصولات تراريخته است، این مقاله خیلی به هنگام و لازم بود و حتی ميطلبه که بیشتر به این موضوع پرداخته بشه. (1172)
 
دکتر اصغری
۱۳۹۵-۰۸-۲۸ ۱۴:۰۸:۴۸
این نوشته من رو یاد برخی از دوستان خودمون تو این مملکت انداخته که هر موقع صحبت از مشکلی میشه میگن مگر تو غرب مشکل نیست. آره تو غرب هست ولی درجه و میزان اون مهمه که چقدر هست. بنظرم مغلطه کرده. کجا؟. مثلا ما می گیم در دانه بادام و سبب و.زردآلو گلیکوزید سیانوزنیک وجود داره که سمی هست و اگر شخصی صد گرم از اون رو بخوره میمیره.ولی از این نمیشه نتیجه گرفت که سیب میوه بدی هست. یا برخی افراد به نیش زنبور عسل حساس بوده و می میرند پس نتیجه بگیریم که زنبور عسل تفاوتی با سایر زنبورها نداشته و باید از چرخه حذف بشوند. به عنوان یک شیمیست دعوت به نگاه خاکستری به افت کشها کرده من هم موافقم. ولی نه به اندازه اون. درجه و عدد اون فرق می کنه.1- تمام مطالعات علمی افزایش بی رویه سرطان در بعد از شروع انقلاب سبز. رو تایید کردن. 2- مگر در اکوسیستم فقط بحث محصول سالم و غیر سالم هست. موجودات خاکزی، حیوانات از کفشدوزک گرفته تا ماهی و الی آخر، آب های آشامیدنی و در آخر انسان و این کره خاکی همه با هم یک کلیت رو تشکیل می دهند که باید با هم دیده بشه. یک مثال ساده: تا زمانی که اینقدر حشره کش در مزارع مصرف نشده بود و جمعیت کفشدوزک در حد طبیعی بود شته ها بدون سموم یا با حداقلی از سموم کنترل میشدند. الان چی؟. باید مزرعه با سموم بمباران بشوند برای کنترل شته. ایشون آسمان و زمین رو بهم بافته که بگه تفاوتی برای انسان ندارند. در صورتی که 1-مطالعات علمی و نشان داده که تفاوت دارند و 2- عوارض جانبی در اکوسیستم فقط انسان نیست. انسان یه جزعی از اکوسیستم هست و اثر روی بقیه اجزا رو نادیده گرفته. خب در مورد تغییر اقلیم هم یه عده ای مثل ترامپ همین رو میگن. (1174)
 
بهزاد
۱۳۹۵-۰۸-۲۹ ۰۷:۰۳:۲۱
سلام. فارغ از جزییات مطلب بسیار ارزنده ای بود. متاسفانه امروزه جملاتی مانند "هر چیزی طبیعیش خوبه" و "بخور ارگانیکه" به عنوان تابویی در مقابل فناوری مستمسکی در دست عده ای خدانشناس قرار گرفته تا محصول غیر ارگانیک را به سه برابر قیمت به نام ارگانیک بفروشند. انجمن ارگانیک بزرگترین مجموعه ای است که ازاین ماجرا سود کلان به جیب می زند. فناوری هراسان هرچیز مصنوعی و اصلاح شده و بهبود یافته را بد و هر چیز قدیمی و سنتی را خوب جلوه می کنند. تجلی این فناوری هراسی را در اظهارات فردی که خود را پروفسور کرمی می خواند و همچنین دکتر روازاده می بینیم. تجاری که از ارگانیک نان حرام می خورند برای پرت کردن حواس مردم و مسئولین مبارزه بی امان و سازماندهی شده ای را با محصولات تراریخته و اصلاح شده ژنتیک به راه انداخته اند. اینجانب به هیچ یک از فناوری ها از جمله ارگانیک و تراریخته و طبیعی و مصنوعی نه نمیگویم و جنگ زرگری بین این فناوری ها را ساخته افرادی می دانم که به دنبال عایدی و سود نامشروع از این محل هستند. (1179)
 
آرش
Romania
۱۳۹۵-۰۸-۲۹ ۱۵:۰۹:۵۸
بسیار مفید بود. ممنونم. کامنت ها را خوندم متاسف شدم که چرا دوستان مطالعه نمی کنن. یکی از سودمند ترین مطالبی بود که طی چندروز اخیر خوندم (1182)
 
سیاوش
Romania
۱۳۹۵-۰۸-۳۰ ۰۳:۲۲:۵۶
حقیقتا شیمی هراسی باب شده و همه ی ما این مطلب رو در اطراف خودمون حس میکنیم که یکی از دلایلش هم شاید همین ازمایشگاه های مدارس باشه که همه ی بچه ها ترس خیلی زیادی ازش دارن و باعث میشه این ترس از کودکی در ما نهادینه شه و ثمره این ترس هم در سنین بالاتر خودشو در شیمی هراسی و ارگانیک پرستی نشون میده تشکر از ترجمان با این مقاله های به جا و خوب (1184)