مهدی رعنایی
نمایش خبر در روز :  
ماه :  
سال :  
نوع مطلب :  
بخش :  
۱۲
تصویرساز: دلفین لِبورژوآ.
۱ آبان ۱۳۹۸ ساعت ۰۸:۴۳

ابن‌سینا می‌پرسید «چرا چیزها وجود دارند درحالی‌که می‌توانستند نباشند؟»

پیتر آدامسون معتقد است تأثیر شگرفی که ابن سینا بر تمدن غرب گذاشته است، بزرگترین تأثیرگذاری یک فیلسوف بر تمدنی بیگانه در طول تاریخ است. و برخلاف تصور رایج در میان فیلسوفان غربی، این تأثیرگذاری صرفاً به واسطۀ ترجمه و تقریر آرای ارسطو نیست. چرا که ابن سینا به شکلی خلاقانه هر جا که لازم دانسته از فلسفۀ ...

 
هیلاری پاتنم.
۲۴ مهر ۱۳۹۸ ساعت ۰۸:۳۵

هیلاری پاتنم می‌پرسید: چگونه ذهن بدن را در اختیار می‌گیرد؟

هیلاری پاتنم فیلسوفی بود که در طول حیات فکری‌اش به موضوعات متنوعی اندیشید. اما شهرت او بیشتر به‌خاطر ارائۀ برداشتی جدید از مسائلی در فلسفۀ زبان و فلسفۀ ذهن است. درون‌مایۀ برجسته‌ای که در نوشته‌های این فیلسوف و استاد دانشگاه هاروارد به چشم می‌خورد این است که می‌توان با تأمل در کارکرد کامپیوترها ماهیت ...

 
نقاش: فیلیپ ژامین.
۳۰ ارديبهشت ۱۳۹۸ ساعت ۱۴:۰۰

نسخۀ صوتی: سیمون وی؛ همیشه کاری را بکنید که بیشترین هزینه‌ را داشته باشد

فیلسوف، شاعر، الهی‌دان، سیاستمدار و انقلابی، و درعین‌حال هیچ‌کدام از آن‌ها. سیمون وی به هر ریسمانی چنگ می‌زد تا ازخودبیگانگیِ مدرن را کنار بزند: تکنولوژی را نفی می‌کرد، دانشگاه را به تمسخر می‌گرفت و با احزاب سیاسی دشمنی داشت. حالا که هفتادوپنج سال از درگذشت وی می‌گذرد، در زمانۀ پرغوغای ما، شاید نبوغ ...

 
عکاس: گورونگ لو.
۱۹ اسفند ۱۳۹۷ ساعت ۰۸:۵۵

مرگ حقیقت؛ آیا پراگماتیسم به شکاکیت می‌رسد؟

همیشه دعوا بوده که آیا پراگماتیسم ربطی به حقیقت دارد یا نه. فیلسوفان بسیاری بی‌تعارف می‌گویند هیچ ربطی ندارد. مثلاً راسل می‌گفت اگر پراگماتیسم درست باشد، تعیین‌کنندۀ نهاییِ مباحثِ متافیزیکی توپ و خودروهای زرهی خواهد بود. این یعنی پراگماتیسم اصلاً فلسفه نیست، یا صریح‌تر بگوییم: شکاکیت و سفسطه است. اما ...

 
گالیله و ویویانی. نقاش: تیتو لسی.
۲۲ دی ۱۳۹۷ ساعت ۰۸:۳۹

اسطورۀ افسون‌زدایی

ماکس وبر را با نظریۀ افسون‌زدایی می‌شناسیم. وبر می‌گفت دنیای قدیم که لبریز از باورهای دینی بود، با آمدنِ مدرنیته جای خود را به جهانی سرد و عقلانی سپرده است. اما داستان‌های عامیانۀ چندین قرن پیش از وبر نیز مداوماً همین ایده را تکرار می‌کنند: جهانی قدیمی که پر از جن و پری بود و دنیای فعلی که جادو از آن ...

 
تصویرساز: بندتو کریستوفانی.
۵ دی ۱۳۹۷ ساعت ۰۸:۰۰

چطور باید دربارۀ اشتباهات گذشتۀ آدم‌ها قضاوت کرد؟

گناهکارانی که سال‌ها پیش مرتکب خطا یا خیانتی شده باشند، همچنان بین مردم به آن خطا شناخته می‌شوند. اما چرا آن‌ها باید برای گناهِ چهل‌پنجاه سال پیششان سرزنش شوند؟ آیا گذشت زمان برای بخشیدنشان کافی نیست؟ آیا تحمل رنج ملامت یا حبسی که در این سال‌ها کشیده‌اند دلیل خوبی برای فراموش‌کردن خطایشان نیست؟ اندرو ...

 
نقاش: فیلیپ ژامین.
۱ دی ۱۳۹۷ ساعت ۰۸:۲۲

سیمون وی: همیشه کاری را بکنید که بیشترین هزینه‌ را داشته باشد

فیلسوف، شاعر، الهی‌دان، سیاستمدار و انقلابی، و درعین‌حال هیچ‌کدام از آن‌ها. سیمون وی به هر ریسمانی چنگ می‌زد تا ازخودبیگانگیِ مدرن را کنار بزند: تکنولوژی را نفی می‌کرد، دانشگاه را به تمسخر می‌گرفت و با احزاب سیاسی دشمنی داشت. حالا که هفتادوپنج سال از درگذشت وی می‌گذرد، در زمانۀ پرغوغای ما، شاید نبوغ ...

 
تصویرساز: آدام نیکلویچ.
۲۷ آبان ۱۳۹۷ ساعت ۰۸:۳۴

آیا زندگی در جهانی بدون سرزنش آسان‌تر است؟

پسر بیست‌ساله‌ای را تصور کنید که، در یک درگیری خیابانی، جوان دیگری را به ضرب چاقو کشته است. احتمالاً اولین واکنشتان تأسف‌خوردن به حال جوان کشته‌شده و سرزنش و تقبیح قاتل است. اما اگر داستان زندگی آن قاتل را بدانید چه؟ اگر بفهمید در آن درگیری حق با او بوده است، چطور؟ فرض اصلی ما هنگام سرزنش دیگران این ...

 
ناباوری سنت توماس. مسیح دست توماس را بر روی زخم خود می‌گذارد تا شک او را برطرف کند. نقاش: کاراواجو (۱۶۰۱).
۷ شهريور ۱۳۹۷ ساعت ۰۸:۲۷

به خدای فلسفه اعتقاد ندارم، اما دلم برایش تنگ می‌شود

افلاطون باور داشت آن‌که فلسفه می‌ورزد به خدا شبیه می‌شود. ارسطو نیز در پایان کتاب اخلاقش هدف آدمی را در «خدمت به خدا و تعمق در او» تعریف می‌کرد و اسپینوزا آن هدف را «عشق عقلانی به خدا» می‌دانست. از سوی دیگر، کانت نیز عقل را نقد می‌کرد تا جایی برای ایمان باز کند و هگل دین و فلسفه را کاملاً در یک خط سیر ...

 
امروز از میراث هایدگر چه باقی مانده؟
۱۸ مهر ۱۳۹۵ ساعت ۱۳:۱۹

امروز از میراث هایدگر چه باقی مانده؟

مارتین هایدگر بی‌تردید جنجالی‌ترین فیلسوف قرن بیستم است. تحلیل‌های او از موقعیت انسان در عصر جدید و چالش‌های او در مواجهه با فیلسوفان بزرگی مثل ارسطو و نیچه، جایگاه رفیعی میان فیلسوفان کلاسیک به او بخشیده است. اما بدنامی نازی‌گری و یهودستیزی چنان میراث او را تخریب کرده است که در چهلمین سال درگذشت او،...

 
ایگلتون خیره‌کننده‌ترین منتقد سرمایه‌داری پوپولیستی است
۱۸ مهر ۱۳۹۵ ساعت ۰۸:۳۸

ایگلتون خیره‌کننده‌ترین منتقد سرمایه‌داری پوپولیستی است

کتاب جدید تری ایگلتون، با عنوان «فرهنگ»، همچون آثار دیگر او عمیق و چالش‌برانگیز است. پیش از این بریده‌ای از این کتاب را که به نقدِ ایگلتون از وضعیت امروز دانشگاه‌ها اختصاص داشت، در ترجمان خواندید. یکی دیگر از مضامینِ اصلی کتاب، هماوردی‌های دیدنی او با میراثِ متفکرانی است که تعریفی از فرهنگ ارائه کرده‌اند....

 
چه کسی می‌گوید جهان وجود دارد؟
۹ شهريور ۱۳۹۵ ساعت ۱۴:۲۰

چه کسی می‌گوید جهان وجود دارد؟

واقع‌گرایی نوین، واقع‌گرایی بدون جهان است چون می‌گوید ما به جهان، آنگونه که واقعاً هست، دسترسی مستقیم نداریم. این جنبش نوپا را مارکوس گابریل به‌همراه ماوریتسیو فِرّاریس بنا نهاده‌اند. مارکوس گابریل، استاد فلسفۀ دانشگاه بُن، در جدیدترین اثر خویش درباب «چرا جهان وجود ندارد»، ایده‌های رادیکال خویش را درخصوص ...

 
رؤیای دانشگاه­‌های ما محیطی بدون کتاب و کاغذ است
۲۷ مرداد ۱۳۹۵ ساعت ۰۸:۴۷

رؤیای دانشگاه­‌های ما محیطی بدون کتاب و کاغذ است

تری ایگلتون از سرشناس‌ترین منتقدان ادبی دنیاست. او در کتاب جدید خود که عنوانِ کوتاه و جاه‌طلبانهٔ «فرهنگ» را برایش انتخاب کرده است، از تحولاتِ این مفهوم وسیع و چند لایه در سال‌های اخیر نوشته است. او می‌گوید فرهنگ برای زنده‌ماندن در عصری که سرمایه‌داری همه‌جا را فتح کرده است، به امر روزمره روی آورد، ...

 
جنگ و پیامدهای آن کسب‌و‌کاری سودآور است
۱۸ مرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۴:۲۴

جنگ و پیامدهای آن کسب‌و‌کاری سودآور است

دو موسسۀ تحقیقاتی ضد جنگ در اروپا، جدیداً گزارشی را منتشر کردند از فعالیت‌ کمپانی‌های اسلحه‌سازی در طول جنگ‌ سوریه و عراق و بحرانِ پناه‌جویان در اروپا. این گزارش حاکی از آن است که این کمپانی‌ها یکی از جدی‌‌ترین گروه‌هایی هستند که تلاش می‌کنند مرزهای اروپا را در خطر امنیتی شدید نشان دهند. چرا که «حفاظت ...

 
ادعای تقلب چه چیزهایی دربارۀ دمکراسی به ما می‌آموزد؟
۳۰ تير ۱۳۹۵ ساعت ۱۳:۲۸

ادعای تقلب چه چیزهایی دربارۀ دمکراسی به ما می‌آموزد؟

از نظر برخی نظامِ آتنی مثالی است درخشان از اینکه چگونه مردم می‌توانند حکومت شهر را با همه‌پرسی و رأی‌دادنِ مستقیم به دست بگیرند؛ اگرچه این روزها ماجرای خروج بریتانیا از اتحادیۀ اروپا مجدداً موجب تردید دربارۀ دمکراسی مستقیم و میزان اثربخشیِ آن شده است. شواهد تاریخی نشان می‌دهد دمکراسیِ آتنی این‌قدر که ...

 
آیا هرچه نظریۀ علمی ساده‌تر باشد بهتر است؟
۱۵ تير ۱۳۹۵ ساعت ۰۹:۰۳

آیا هرچه نظریۀ علمی ساده‌تر باشد بهتر است؟

اینشتین زمانی گفته بود: «هدف اصلی نظریۀ علمی این است که عناصر پایه را تا جایی که ممکن است، ساده و کم کند»؛ امروزه اغلب اندیشمندان این حرف او را تأیید می‌کنند. بنابراین با پیچیده‌شدنِ نظریه‌ها، دانشمندان دست‌به‌دامان تیغ اوکام یا اصل صرفه‌جویی می‌شوند تا آن‌ها را اصلاح کنند. این اصل می‌گوید نظریه‌ای ...

 
نسخهٔ صوتی: «تربیت فرزند به کمک همۀ اهالی روستا نیاز دارد»
۳ تير ۱۳۹۵ ساعت ۰۵:۵۰

نسخهٔ صوتی: «تربیت فرزند به کمک همۀ اهالی روستا نیاز دارد»

شتاب و فشار زندگی مدرن، رابطۀ والدین و کودکان را دچار مشکل و تنش ساخته است. امروزه زن و مرد هر دو کار می‌کنند و با مشکلات زندگی دست و پنجه نرم می‌کنند. این باعث می‌شود بسیاری از آن‌ها زیر چنین فشاری کمر خم کنند یا اساساً از وظیفۀ تربیت فرزندانشان شانه خالی کنند. اما آیا واقعاً مقصر، زندگی مدرن است یا ...

 
انقلاب در برج‌عاج رخ نمی‌دهد
۹ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۰۸:۵۴

انقلاب در برج‌عاج رخ نمی‌دهد

واقع‌گرایی نوین فلسفه‌ای نوپا و بین‌المللی است که قصد دارد همچون پست‌مدرنیسم، هرمنوتیک و ساخت‌شکنی از حصار تنگ دانشگاه فراتر رود و بر فضای اجتماع اثرگذار باشد. ماوریتسیو فِرّاریس، استاد دانشگاه تورین، از شارحان برجستۀ نظریۀ واقع‌گرایی نوین و نویسندۀ کتاب «مقدمه‌ای به واقع‌گرایی نوین» است.او در مصاحبۀ ...

 
دولت بدون عشق شکست می‌خورد
۲۱ ارديبهشت ۱۳۹۵ ساعت ۱۴:۱۲

دولت بدون عشق شکست می‌خورد

فیلسوف آمریکایی، مارتا نوسبام، معتقد است دولت بدون عشق شکست می‌خورد. به این دلیل که بدون عشق، رنج دیگران تأثیری بر ما ندارد. طبق خوانش نوسبام، فلسفۀ سیاسی از زمان رالز بیش‌ازحد بر پشتیبانیِ خشکِ عقلانی از اصول لیبرال تمرکز کرده است. از نظر او فیلسوفان سیاسی لیبرال «تربیت سیاسیِ احساسات» را نادیده گرفته‌اند ...

 
تربیت فرزند به کمک همۀ اهالی روستا نیاز دارد
۱ ارديبهشت ۱۳۹۵ ساعت ۰۸:۲۴

تربیت فرزند به کمک همۀ اهالی روستا نیاز دارد

شتاب و فشار زندگی مدرن، رابطۀ والدین و کودکان را دچار مشکل و تنش ساخته است. امروزه زن و مرد هر دو کار می‌کنند و با مشکلات زندگی دست و پنجه نرم می‌کنند. این باعث می‌شود بسیاری از آن‌ها زیر چنین فشاری کمر خم کنند یا اساساً از وظیفۀ تربیت فرزندانشان شانه خالی کنند. اما آیا واقعاً مقصر، زندگی مدرن است یا ...

 
۱۲