علی حاتمیان
نمایش خبر در روز :  
ماه :  
سال :  
نوع مطلب :  
بخش :  
۱۲۳۴
امروز آزادیِ تفکر چه معنایی دارد؟
۲۹ دی ۱۳۹۵ ساعت ۱۴:۱۱

امروز آزادیِ تفکر چه معنایی دارد؟

نمی‌توان به‌سادگی به آزادی تفکر دست یافت. آزادی تفکر نیازمند دانش تاریخی موشکافی است که به ما نشان دهد چارچوب‌های تفکرمان چطور و چگونه شکل گرفته‌اند و تا کجا اندیشه‌های ما را زیر نفوذ خود می‌گیرند. سانتاگو زابالا، فیلسوف جنجالی معاصر، برای توضیحِ آزادی تفکر سراغ سه شخصیت فرهنگی تازه‌درگذشته رفته است:...

 
پرنفوذترین فیلسوف چینی که احتمالاً چیزی دربارۀ او نشنیده‌اید
۲۷ دی ۱۳۹۵ ساعت ۰۸:۳۴

پرنفوذترین فیلسوف چینی که احتمالاً چیزی دربارۀ او نشنیده‌اید

آیا می‌توانیم با تک‌تک انسان‌ها دقیقاً همان‌طوری رفتار کنیم که با فرزند یا مادرمان رفتار می‌کنیم؟ کسانی که در فلسفۀ اخلاق معتقدند انسان باید همگان را به یک چشم بنگرد، گویا چنین انتظاری از ما دارند. اما منگ‌زی، حکیم باستانی چین، که از پیروان کنفوسیوس بود، معتقد بود مردم نمی‌توانند چنین قانون‌های دشواری ...

 
کارل مارکس و فردریش انگلس. منبع: گتی‌ایمیجز
۲۸ آذر ۱۳۹۵ ساعت ۰۸:۲۳

رؤیای ازدست‌رفتۀ پیامبر

وقتی زندگی‌نامه‌هایی اختصاصی دربارۀ همسر یا دختر مارکس نیز به انتشار رسیده، دیگر نوشتنِ زندگی‌نامۀ جدیدی برای مارکس چه اهمیتی دارد؟ اما گرث استدمن، مورخ مشهور چپ‌گرا و نویسندۀ این زندگی‌نامه، معتقد است ما هنوز چهرۀ مارکس را، چنان‌که بوده است، نمی‌شناسیم: انقلابیِ خیال‌پردازِ شکست‌خورده‌ای، که هروقت ...

 
وقتی که فلسفه راهش را گم کرد
۹ آذر ۱۳۹۵ ساعت ۰۸:۳۶

وقتی که فلسفه راهش را گم کرد

در اواخر قرن نوزدهم، نهادینه‌سازی فلسفه آن را به قالب رشته‌ای علمی درآورد که فقط در دانشگاه می‌توانست به‌صورت جدی پی گرفته شود. این واقعیتْ به یکی از مهم‌ترین ناکامی‌های فلسفۀ معاصر تبدیل شده است. امروزه فیلسوفان به رایانه‌هایشان زنجیر شده‌اند و فلسفه به فعالیتی فنی بدل شده که تنها تفاوتش در این است ...

 
وقتی قانونْ دیگر معادل عدالت نیست
۳ آذر ۱۳۹۵ ساعت ۱۱:۰۹

وقتی قانونْ دیگر معادل عدالت نیست

وقتی گروه‌های مسلط دسته‌ای از مردم را «پست» می‌شمارند، تلاش می‌کنند که ثابت‌ کنند این مردم نمی‌توانند معقول و منطقی فکر کنند. بدین‌طریق فرادستان با گرفتن قوۀ فکر از فرودستان، موقعیتِ سرکوب را نهادینه می‌کنند. گایاتری اسپیواک، متفکر پرآوازۀ هندی، می‌گوید این شیوه‌ای از خشونتِ فکری است که باید با آن مبارزه ...

 
کاکاسیاه نمی‌تواند فیلسوف باشد
۲۶ مهر ۱۳۹۵ ساعت ۰۸:۵۵

کاکاسیاه نمی‌تواند فیلسوف باشد

جورج یانسی، فیلسوف سیاه‌پوست امریکایی، اواخر سال گذشته مقاله‌ای در نیویورک‌تایمز نوشت به نام «امریکای سفید عزیز». انتشار این مقاله، نقطۀ عطفی در زندگی او بود. صدها پیام، ایمیل و حتی نامۀ پُستیِ مملو از نفرت برایش فرستادند. نامه‌هایی که می‌گفتند باید مثلِ داعش سرت را ببرند، یا باید مثل حیوان تو را به ...

 
آموزش و پرورش باید تخریب‌کننده باشد
۳ شهريور ۱۳۹۵ ساعت ۰۸:۵۰

آموزش و پرورش باید تخریب‌کننده باشد

وضع دانشگاه بد است. این را همه می‌دانند، اما کمتر کسی می‌تواند مانند هنری ژیرو، استاد برجستۀ تعلیم و تربیت، تبعات آن را نشان دهد. ژیرو می‌گوید ده‌ها سال است که دانشگاه‌ها مهم‌‌ترین نهاد انتقادگر در جوامع بوده‌اند، اما تجاری‌سازی بی‌محابای آن‌ها، اصلی‌ترین فایدۀ آن‌ها، یعنی توان انتقاد و اعتراض را از ...

 
نمایی از فیلم «ممنتو»
۲۷ مرداد ۱۳۹۵ ساعت ۱۳:۲۷

هفت فیلسوف از فیلم‌های محبوبشان می‌نویسند

این روزها آمدنِ نام فیلم‌ها در کتاب‌های فلسفی نامعمول نیست. سینما به مادۀ خام پرقدرتی برای طرح بسیاری از مسائل فلسفی تبدیل شده است. البته در این زمینه فیلسوفان جنجالی‌ای مثل اسلاوی ژیژک شناخته‌شده‌تر از بقیه‌اند. در این گزارش، ژیژک و شش فیلسوف دیگر، در یادداشت‌هایی کوتاه فیلم‌هایی را معرفی کرده‌اند ...

 
نسخهٔ صوتی: در ستایش فراغت
۱۴ مرداد ۱۳۹۵ ساعت ۰۰:۵۷

نسخهٔ صوتی: در ستایش فراغت

ما در زمانه‌ای از خستگی و فرسودگی زندگی می‌کنیم که با اجبار مداوم به انجام‌دادن ایجاد شده است. این یکی از مضامین اصلی کتاب «جامعۀ فرسوده» نوشتۀ فیلسوف آلمانی، «بیونگ چول هان» است. هان استاد دانشگاه هنر برلین و یکی از فیلسوفانی است که آثارش با اقبال گسترده‌ای مواجه شده است. انتشار «جامعۀ فرسوده» او رابه ...

 
واژگان چگونه جهان ما را شکل می‌دهند؟
۲۸ تير ۱۳۹۵ ساعت ۱۴:۲۲

واژگان چگونه جهان ما را شکل می‌دهند؟

«زبان، بازیِ خانه‌سازی نیست که بگوییم واژگان منفرد را با یکدیگر تلفیق می‌کند و جملات، پارگراف‌ها، مقالات و کتاب‌ها را می‌سازد. زبان را تنها زمانی می‌توان فهمید که نقش قوام‌بخش آن را در زندگی بشر درک کرده باشیم.» چارلز تیلور، فیلسوف کانادایی، در آخرین اثر خویش، حیوان زبانمند، کماکان در پیِ نقدِ طبیعت‌گراییِ ...

 
در بی‌خبری‌ چه خبرهایی نهفته است؟
۲ تير ۱۳۹۵ ساعت ۰۹:۱۶

در بی‌خبری‌ چه خبرهایی نهفته است؟

تاکنون بسیاری از صداهای پیشروی جهان به نفع بایکوت اسرائیل موضع گرفته‌اند. در کتابِ «مسئلۀ تحریم‌ علیه اسرائیل» که انتشارات ورسو آن را منتشر کرده است، نظرات بسیاری از این متفکران گرد آمده است؛ چهره‌های سرشناسی چون نائومی کلاین، کن لوچ، ایلان پاپه و آنجلا دیویس. آنچه می‌خوانید بخشی از این کتاب به قلم ...

 
آیا احساسات و اخلاق قابل جمع هستند؟
۱۸ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۰۹:۲۷

آیا احساسات و اخلاق قابل جمع هستند؟

برخی تصمیمات اخلاقی چنان ساده‌اند که در شناسایی منشا آن‌ها ناکام می‌مانیم البته برخی دیگر از این تصمیم‌ها چنان سخت و فرساینده‌‌اند که تقابل قدیمی احساس و عقل را پیش می‌کشند. روان‌شناسان اخلاق اخیراً از الگوهای تجربی برای روشن ساختن ساختار تفکر اخلاقی استفاده کرده‌اند. گفتگوی حاضر با جاشوا گرین، فیلسوف ...

 
رسالت اصلی فلسفه در خیابان نیست
۱۲ خرداد ۱۳۹۵ ساعت ۰۸:۴۱

رسالت اصلی فلسفه در خیابان نیست

همۀ ما این بحث را شنیده‌ایم که فلسفه دانشی منزوی است و فیلسوفان، نشسته در برج عاجِ خویش، ارتباط خود را با علوم ریاضی، طبیعی و دغدغه‌های روزمرۀ بشری گسسته‌اند. هرچند دلایل چنین باوری دربارۀ فلسفه بسیار است، اما این ایده بخش عمده‌ای از تاریخ را نیز نادیده می‌گیرد. زیرا شواهد زیادی دردست داریم که از کمک‌های ...

 
فرض کن همۀ اگزیستانسیالیست‌ها در کافه‌ای جمع باشند
۱۸ فروردين ۱۳۹۵ ساعت ۰۹:۰۵

فرض کن همۀ اگزیستانسیالیست‌ها در کافه‌ای جمع باشند

متفکرانی که زیر عنوانِ پرطمطراق اگزیستانسیالیست جمع شده‌اند، امروزه چندان پرطرفدار نیستند. اما سارتر، دوبوآر، کامو، هایدگر و جمعی دیگر روزگاری دانشگاه‌های اروپا را در تسخیر خود داشتند. زندگی، سرگذشت و ایده‌های آن‌ها دست‌مایۀ کتابِ جدید سارا بیک‌ول شده است و دوباره آن‌ها را سر زبان‌ها انداخته است؛ نویسنده‌ای ...

 
سرباز چینی در حال استراحت. جنگ جهانی دوم
۲۷ بهمن ۱۳۹۴ ساعت ۰۷:۳۰

تراژدی غرور در جنگ‌های قرن بیستم

الیستر هورن، مورخ برجستۀ بریتانیایی در کتاب جدیدش، «غرور: تراژدی جنگ در قرن بیستم»، مدعی می‌شود که در طول قرون و اعصار، جنگ‌ها اغلب به‌سبب غرور زیاد یکی از طرفین به شکست یا پیروزی انجامیده‌اند. اما آیا این داوری درست است؟ در جنگ‌هایی مانند نبرد میان هیتلر و استالین، که هر دو سوی نبرد، مغرورانه می‌جنگیدند،...

 
در ستایش فراغت
۱۷ بهمن ۱۳۹۴ ساعت ۱۴:۱۱

در ستایش فراغت

کتاب با دو استعاره از علم پزشکی برای توصیف قرن بیستم و بیست‌ویکم آغاز می‌شود. از دید هان قرن بیستم دوران سیستمِ ایمنی بود. در مقابل، قرن بیست‌ویکم دورانی از اختلالات روانی است. در بیماری‌های عصرِ سیستم ایمنی، تمایز روشنی میان دشمنان خارجی و خودی‌ها وجود داشت. برخلاف این بیماری‌ها، امراض روانی تشخیص ...

 
درسگفتارهای نیچه دربارۀ آموزش عالی
۱۴ بهمن ۱۳۹۴ ساعت ۱۴:۲۷

درسگفتارهای نیچه دربارۀ آموزش عالی

نیچه در سال ۱۸۷۲ در دانشگاه بازل پنج سخنرانی دربارۀ آموزش عالی ایراد کرد. او در سخنرانی‌هایش به دانشگاهِ مدرن تاخت و گفت که تشویقِ بی‌مهابای فردیت در دانشگاه‌ها «نشانه‌ای از بربریت» است که باعث می‌شود تا روحِ آموزش آزاد از بین برود. گویی وضعِ دانشگاه‌ها در آن دوران بی‌شباهت به امروز نبوده است.

 
ارتش آمریکا در جستجوی چی‌توز
۱۰ بهمن ۱۳۹۴ ساعت ۰۸:۲۸

ارتش آمریکا در جستجوی چی‌توز

یک روز صبح وقتی آناستازیا دسالسدو به ظرفِ غذای مدرسۀ دخترش نگاه کرد، دید همۀ موادِ غذایی‌ای که برایش گذاشته است، به نوعی محصولِ آزمایش‌ها و پروژه‌های ارتش برای تأمین غذای سربازان در جنگ بوده است. با خودش فکر کرد: انگار همۀ ما داریم مثلِ سربازها غذا می‌خوریم. اما چطور به اینجا رسیده‌ایم؟

 
زئوس در اساطیر یونانی، پادشاه خدایان و فرمانروای تمام زیارتگاه‌های واقع در کوه المپ است.
۵ بهمن ۱۳۹۴ ساعت ۱۱:۰۹

نبرد با خدایان؛ خداناباوری در جهان باستان

خداناباوری به دوران مدرنیته محدود نمی‌شود، از همان دوران یونان باستان، انواعی از خداناباوری وجود داشته است. اما فرقی عمده در میان است، خداناباورانِ یونانی از ظلمِ خدایان گله‌مند بودند و خداناباورانِ جدید از غیراخلاقی بودنِ اعمالِ دسته‌ای از انسان‌ها زیر نامِ خدا و دین انتقاد می‌کنند.

 
کودکان در مهد کودک نابود می‌شوند
۲۳ دی ۱۳۹۴ ساعت ۱۴:۰۳

کودکان در مهد کودک نابود می‌شوند

بنا بود مهد کودک انتقالی آرام به مدرسه باشد. اما امروزه پیش‌دبستانی به مکانی اضطراب‌آور بدل شده است و مربیان کودکان را وادار می‌کنند تا بجای بازی کردن مهارت‌های مهم‌تری بیاموزند. شاید اکنون کودکان مهارت‌های بیشتری می‌آموزند اما کنجکاوی و اشتیاق آن‌ها نسبت به نسل‌های قبلی کمتر شده است.

 
۱۲۳۴