مطالبی برگزیده از منتشرشدههای سال گذشته
معلوم نیست چرا ما آدمها، برای عمل به برنامههایمان، دوست داریم از ابتدای هفته، ماه، یا سال دست به کار شویم. انگار، با شروع سال نو، میشود دستها را به هم بزنیم، گردوخاک سال گذشته را بتکانیم و بعد هم با سرخوشیِ بیشتری بهسراغ اهدافمان برویم. در این صورت، حتماً «خواندن» را هم جزو برنامههای سال آیندهتان گذاشتهاید. پس برای اینکه خُلف وعده نکرده باشید، این شما و این بهارنامۀ ترجمان در سال ۱۳۹۸.
4 دقیقه
♦ برای مطالعۀ هر یک از مطالب این پرونده، بر روی تیتر آنها کلیک کنید.
• ماکیاوللی، هابز، آدام اسمیت: آیا مقصر اصلی این سه نفرند؟
کسی دیگر بهدنبال فضیلت و رستگاری نیست، چرا که دنیای جدید بر قدرت، لذت و سود برپا شده است
هر کس به فکر خودش است و نهایتاً تا آنجا به شما اهمیت میدهد که در خوشبختیاش سهمی داشته باشید. اگر از خودخواهیِ آدمهای این دورهزمانه شکایت دارید، دیوید ووتن میداند تقصیر را باید به گردن چه کسی انداخت. او در کتاب جدیدش میگوید با ظهور ماکیاوللی، هابز و آدام اسمیت جهانی به وجود آمد که رؤیایی مانند رستگاری جای خود را به جستوجوی واقعیاتی همچون قدرت، لذت و سود سپرد و اینچنین جهان جدید شکل گرفت.
• بازگشت دین: چرا جوامع دوباره به ایمان رو آوردهاند؟
ایمان، در روزگار جدید، امید است و آزادی، نه یأس و سرکوب
سال ۱۹۶۱، یوری گاگارین به فضا رفت و از آن بالا پیامی به زمین فرستاد: «خدایی وجود ندارد». آن ایام، هر گامی که علم به جلو برمیداشت، دین دهها قدم عقب مینشست. مؤمنان آیندۀ جامعهشان را تهی از دین و ایمان میدیدند: «همگی سکولار خواهیم شد». اما وقتی به اوضاع امروز جهان نگاه میکنیم، گویا اوضاع وارونه شده است: حالا این دین است که مهرههای شطرنج سیاست و اجتماع را حرکت میدهد. این دگرگونی چگونه رخ داد؟
• گفتوگو با فرانسیس فوکویاما: بعد از «پایان تاریخ» چه خواهد آمد؟
فوکویاما میگوید دموکراسی بهسبک آمریکا شاید پایان تاریخ باشد، اما با بحران جدید چه میتوان کرد؟
فوکویاما را هر جا پیدا میکنند فوراً از او میپرسند «آیا انتخاب ترامپ هیچ تغییری در باور او به نظریۀ ’پایان تاریخ‘ ایجاد نکرده؟». او هم بیحوصله و خسته میگوید: نه، نکرده. فوکویاما گرچه از ترامپ عصبانی است، اما بحران این روزهای جهان غربی را چیز دیگری میداند: آدمها در دوران جدید دچار بحران هویتاند. او در کتاب جدیدش میپرسد: «لیبرالدموکراسی شاید بتواند صلح و رونق به ارمغان بیاورد، اما اگر صلح و رونق بیهویتی را درمان نکند، چه؟»
• دنیای ما را احساسات ساخته است، نه عقلانیت
مروری بر تازهترین کتاب ویلیام دیویس، حالتهای عصبی: احساسات چگونه بر دنیای ما مسلط شد
در انتخابات، کسی رأی میآورد که احساسات بیشتری را تحریک کند یا کسی که آمارها و برنامههایی منطقیتر ارائه میکند؟ ویلیام دیویس، در کتاب جدیدش، میگوید دستگاه عصبی درد و استرس و ترس تولید میکند و آنچه تصمیمهای سیاسی و اجتماعی ما را تعیین میکند نه عقل، که همین دستگاه عصبی است. این احساسات، گرچه گاهی مردم را از یکدیگر فراری میدهد، اما در بسیاری از اوقات هم ما را به دورِ همدیگر جمع میکند. در این وضعیت، چه کاری از دست عقل و خردِ برمیآید؟
• اگر حکومت را به جای مردم به دست متخصصان بسپاریم اوضاع بهتر میشود؟
این روزها، خیلیها در جهان از دموکراسی و شرکت در انتخابات ناامید شدهاند، اما چه راه بهتری وجود دارد؟
هر وقت زمان انتخابات میرسد، آدمهای تحصیلکرده با خودشان میگویند «چرا بیسوادها هم باید به اندازۀ من حق رأی داشته باشند؟ آنها که از سیاست سر درنمیآورند». این سؤال همانقدر که درست به نظر میرسد، اشتباه هم هست: هرطور حساب کنیم، متخصصها دربارۀ اوضاع و احوال مملکتداری دانش بیشتری دارند تا مردم کوچه و بازار. اما چه کسی تعیین میکند فرد متخصص کیست و تخصصش باید در چه زمینهای باشد؟ کتاب جدید دیوید رانسیمن دنبال حل همین تناقضهاست.
• چرا مهندسان سیاستمداران خوبی نمیشوند؟
برای رئیسجمهور شدن، توانایی جمع و تفریق دادهها کافی نیست
گمانهزنیهایی وجود دارد دربارۀ اینکه مارک زاکربرگ، مخترع فیسبوک، درصدد است تا در انتخابات سال ۲۰۲۰ نامزد ریاستجمهوری آمریکا شود. او مداوماً سفر میکند و در سخنرانیهایش وعده میدهد که برای همهچیز راهحلهای فنی دارد. اما سابقۀ رئیسجمهور شدنِ یک مهندس در ایالات متحده، سابقۀ روشنی نیست. اولین و آخرین رئیس جمهور مهندس آمریکا، هربرت هوور، آدمی بود بسیار شبیه به زاکربرگ: بیروح، بدون توان همدلی، ناتوان در سخنرانی و البته احمق در سیاست.
بودجۀ تحقیقات زبانشناختی چامسکی را ارتش آمریکا تأمین میکرد. آیا این حقیقت کنشگری سیاسی او را بیارزش میکند؟
در سالهای اخیر مفهوم برابری آماج انتقادات وسیعی بوده است، اما منتقدان برابری اصلاً یک دست نیستند
بدبینی و اظهار شدید نارضایتی به معیاری برای زندگی اخلاقی تبدیل شده است
تحول منسوجات نمودی از سرگذشت انسان است