نوشتار

شهردار مسلمان لندن پدیدۀ جدیدی نیست

در طول ۱۳۰۰ سال برخی مسلمانان، شهرهای بزرگ اروپا را مدیریت کرده‌اند

شهردار مسلمان لندن پدیدۀ جدیدی نیست

مطبوعات جهان صادق‌خان، برندۀ انتخابات شهرداری لندن را «نخستین شهردار مسلمان یک شهر بزرگ اروپایی» معرفی کرده‌اند. استاد تاریخ دانشگاه میشیگان، خوان کول، با استناد به شواهدی تاریخی نشان می‌دهد که علی‌رغم سروصداهای رسانه‌ای ریاست مسلمانان بر شهرهای اروپا موضوع جدیدی نیست و حتی در آغاز سدۀ بیستم نیز برخی شهرهای بالکان هنوز هم مدیرانی مسلمان داشتند. از نظر او فراموشی نقش محوری مسلمانان در تاریخ اروپا خطرناک است.

London’s Muslim Mayor is nothing New: 1300 yrs of Muslims who Ran Major European Cities

خوان کول، اینفُرمد کامنت — مطبوعات جهان صادق‌خان، برندۀ انتخابات شهرداری لندن را «نخستین شهردار مسلمان یک شهر بزرگ اروپایی» معرفی کرده‌اند.

البته منظور آن‌ها چیزی است شبیه این: «نخستین شهردارِ مسلمان یک شهر واقعاً بزرگ غربی در دورۀ مدرن، یعنی دو سدۀ گذشته». [گرچه صادق‌خان از طریق انتخابات به این مقام رسید، بسیاری از کسانی که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنم و البته نه همۀ آن‌ها، به این مقام منصوب شدند؛ زیرا رسم و روال آن در تاریخ همین بوده است. نخستین انتخابات شورای ایالتی لندن در زمان خودش، در سال ۱۸۸۹ برگزار شد. تنها از سال ۲۰۰۰ به‌بعد است که خودِ شهردار مستقیماً از طریق انتخابات منصوب می‌شود. تقریباً تا همین اواخر تمامی مدیران شهری منصوب می‌شدند و نه انتخاب.]

باید اشاره کنیم که ایدۀ اروپا به‌مثابۀ پدیده‌ای «مسیحی» یا «پسامسیحی»، برساخته‌ای است که تنها با چسب‌وقیچی کردن‌های بزرگ می‌توان آن را بر قامت کتاب‌های تاریخ چسباند. بومی‌گراییِ مسیحی در اروپا هیچ معنایی ندارد. مسیحیت همانند اسلام ریشه در خاور میانه دارد.

اروپا در طی واپسین دورۀ یخ‌بندان، یعنی تقریباً از ۲۵هزارتا۱۳هزار سال پیش، عمدتاً خالی از سکنه بود و بخش اعظم آن را توده‌های بزرگ یخ پوشانده بود. از هنگامی که یخ‌ها به‌تدریج از بین رفتند، اروپا شاهد چندین موج مهاجرت بوده است. طی این مهاجرت‌ها مردمانی از مناطقی که امروزه ترکیه و سوریه را شامل می‌شود و نیز مردمانی از اوراسیا و افریقا پای به این قاره گذاشتند.

تنها از سدۀ چهارم پس از میلاد بود که مسیحیت به‌طور جدی گسترش خود را آغاز کرد و در سدۀ هشتم، یعنی فقط چهارصد سال بعد، با رقابت جدی اسلام در اسپانیا و جنوب فرانسه مواجه شد. روند گرایش به مسیحیت کُندتر از آن چیزی بود که اغلب مردم تصور می‌کنند و این در حالی بود که کانون‌های بزرگی از بازماندگان کافران و جریان‌های بدعت‌گذار برای صدها سال دیگر به حیات خود ادامه دادند. ازاین‌قرار باید در طی این قرون، سه مذهب را به‌عنوان مذاهب اصلی اروپای قرون وسطا در نظر آورد: بازماندگان کافرکیشی، مسیحیتِ روبه‌گسترش و اسلامِ روبه‌گسترش.

اسلام یکی از مذاهب بزرگ اروپایی است و سنتی تقریباً ۱۳۰۰ساله را در آنجا تشکیل داده است.
شهرداران مسلمانی که از طریق انتخابات به این منصب رسیده‌اند، بدین قرارند: اریون ولی‌ای در تیرانا۱، احمد ابوطالب در روتردام و شپند احمتی در پریشتینا۲. اکثر ساکنان سارایوو که مسلمان هستند، در سال ۲۰۱۳ ایوو کمشیچِ مسیحی را به‌عنوان شهردار انتخاب کردند.

به تاریخ بازگردیم: بخش‌هایی از اسپانیا، غالباً بخش‌های بسیار زیادی از آن، از سال ۷۱۱تا۱۴۹۲ تحت‌حکومت مسلمانان قرار داشت. بنابراین برای مثال عبدالرحمنِ اول در سال ۷۵۶ خود را امیر کوردوبا۳ خواند. در اینجا دربارۀ شهرهای بزرگ اروپای غربی صحبت می‌کنیم. در دهه‌های پایانی سدۀ نهم میلادی، کوردوبا پرجمعیت‌ترین شهر جهان بود.

امارت اعراب مسلمان در سیسیل۴ از سال ۸۳۱تا۱۰۷۲ تداوم یافت. برای نمونه، جعفر الکلبی (۹۸۳-۹۸۵) امیر سیسیل بود و از همین رهگذر شهردار پایتخت منطقه، یعنی پالرمو بود.

امپراتوری عثمانی، از ۱۴۵۸تا۱۸۳۲ بر بیشتر بخش‌های یونان امروزی حکومت می‌کرد. این تصویری است از حاکم عثمانی آتن در ۱۸۱۵؛ یعنی حدوداً پانزده سال پیش از آنکه یونانیان به استقلال برسند.

""

فکر کنم بتوان آتن را یکی از شهرهای بزرگ اروپا دانست. این شهر در حدود چهارصد سال تحت‌ادارۀ حکومت عثمانی بود.

عثمانی‌ها از ۱۵۴۱تا۱۶۹۹ بر بیشتر مناطق مجارستان حکومت کردند و بودا۵ پایتخت این ایالت در امپراتوری عثمانی بود. در همان زمان نیز عثمانی‌ها از نهضت پروتستان‌ها در مجارستان حمایت کردند. برای مثال، عبدالرحمن عبدی پاشا از آلبانی، در ۱۶۸۲ فرماندار نظامی بودا شد. بوداپست را نیز باید یکی از شهرهای بزرگ اروپا قلمداد کنیم.

صربستان از ۱۴۰۲تا۱۸۷۸ تحت‌سلطۀ عثمانی قرار داشت و در اواخر این دوره خراج‌گزار عثمانی بود. برای مثال، حاجی‌مصطفی‌آقا در جولای ۱۷۹۳ به منصب فرماندهی نظامی بلگراد گماشته شد.

روشن است که قسطنطنیه یا استانبول یکی از شهرهای بسیار بزرگ‌ اروپا است که جمعیت آن بالغ بر چهارده‌میلیون نفر در داخل خود شهر است. شهردار این شهر دکتر قادر توپباس۶ نیز مسلمان است.

بنابراین ریاست مسلمانان بر شهرهای اروپا برای ۱۳۰۰ سال امری متعارف بوده است و حتی در آغاز سدۀ بیستم نیز برخی شهرهای بالکان هنوز هم مدیرانی مسلمان داشتند. پیروزی صادق‌خان در انتخابات شهرداری لندن یکی از نمونه‌های بسیار بزرگ‌ این پیروزی‌هاست. باید خوشحال باشیم که بخش درخورملاحظه‌ای از مردم لندن پیکار اسلام‌هراسانه و هتاکانه‌ای را که محافظه‌کاران علیه او به راه انداختند، ناکام گذاشتند. اما بیایید اجازه ندهیم این فراموشی خطرناک اروپاییان ادامه پیدا کند و چنین شود که آنان دیگر به یاد نیاورند که اسلام و مسلمانان از سدۀ هشتم۷ چه نقش محوری‌ای در تاریخ اروپا داشته‌اند. صادق‌خان اَسلاف پرآوازه‌ای در میان مدیران مسلمان شهرهای اروپا دارد.

[بعد نوشت: اظهارنظر برخی خوانندگان مبنی بر اینکه این مدیران شهری در شمار فاتحان بودند و انتخاب نشده بودند، ساده‌انگارانه است. تا همین اواخر اغلبِ مدیران شهری، از خودِ فاتحان بودند یا فاتحان آنان را منصوب می‌کردند. بریتانیایی‌ها تحت‌سلطۀ نرمان‌ها بودند. قبایل ژرمن در فرانسه، ایتالیا و اسپانیا خود از فاتحان متجاوز بودند. قبایل اسلاو از شرق به اروپای شرقی آمدند. حاکمان مسلمان نیز از این امر مستثنا نبودند. آن‌ها برخی رعایا و متحدان غیر مسلمان خویش را نیز در امر حکومت شریک می‌کردند.]


پی‌نوشت‌ها:
• این مطلب را خوان کول نوشته‌ است و در تاریخ ۷ مۀ ۲۰۱۶ با عنوان «London’s Muslim Mayor is nothing New: 1300 yrs of Muslims who Ran Major European Cities» در وب‌‌سایت اینفُرمد کامنت منتشر شده است. وب‌سایت ترجمان در تاریخ۲۱ ارديبهشت ۱۳۹۵ این مطلب را با عنوان «شهردار مسلمان لندن پدیدۀ جدیدی نیست» و با ترجمۀ محمد غفوری منتشر کرده است.
•• خوان کول (Juan Cole) مؤسس و سردبیر اینفُرمد کامنت، استاد تاریخ در دانشگاه میشیگان و نویسندۀ کتاب‌های متعددی از جمله محمد: پیامبر صلح در بحبوحۀ نزاع امپراطوری‌ها (Muhammad: Prophet of Peace amid the Clash of Empires) است.

[۱] پایتخت آلبانی
[۲] پایتخت کوزوو
[۳] یا قرطبه (تلفط عربی)
[۴] یا صقلیه (تلفظ عربی)
[۵] Buda: یک بخش از شهرِ دوبخشیِ بوداپست.
[۶] Kadir Topbas
[۷] یعنی هنگامی که امپراتوری بیزانس که هراکلیوس آن را در سال ۶۱۰ بنیاد گذاشت، تنها یک سده عمر داشت.

مرتبط

راست‌های افراطی کيستند؟ چه می‌گويند؟ و چه اهميتی دارند؟

راست‌های افراطی کيستند؟ چه می‌گويند؟ و چه اهميتی دارند؟

راست‌افراطی: جست‌وجویی تباه در جهانی ویران‌شده

چطور اینستاگرام به معبد فرقه‌ها تبدیل شد؟

چطور اینستاگرام به معبد فرقه‌ها تبدیل شد؟

فرقه‌ها از تنهایی بیرونمان می‌آورند و تنهاترمان می‌کنند

آنتونی اتکینسون: میراثی برای ساختن دنیایی برابرتر

آنتونی اتکینسون: میراثی برای ساختن دنیایی برابرتر

تاریخ مطالعات فقر و نابرابری در قرن گذشته با تلاش‌های این اقتصاددان بریتانیایی درهم‌آمیخته است

چگونه مصرف کالاها می‌تواند از آدم‌ها دیو یا فرشته بسازد؟

چگونه مصرف کالاها می‌تواند از آدم‌ها دیو یا فرشته بسازد؟

کالاهایی که در فروشگاه چیده می‌شود ممکن است محصول کار کودکان یا بیگاری کارگران باشد

خبرنامه را از دست ندهید

نظرات

برای درج نظر ابتدا وارد شوید و یا ثبت نام کنید

لیزا هرتسُک

ترجمه مصطفی زالی

گردآوری و تدوین لارنس ام. هینمن

ترجمه میثم غلامی و همکاران

امیلی تامس

ترجمه ایمان خدافرد

سافی باکال

ترجمه مینا مزرعه فراهانی

لیا اوپی

ترجمه علیرضا شفیعی نسب

دیوید گرِیبر

ترجمه علیرضا شفیعی نسب

جو موران

ترجمه علیرضا شفیعی نسب

لی برِیوِر

ترجمه مهدی کیانی

آلبرتو منگوئل

ترجمه عرفان قادری

گروهی از نویسندگان

ترجمه به سرپرستی حامد قدیری و هومن محمدقربانیان

d

خرید اشتراک چهار شمارۀ مجلۀ ترجمان

تخفیف+ارسال رایگان+چهار کتاب الکترونیک رایگان (کلیک کنید)

آیا می خواهید از جدیدترین مطالب ترجمان آگاه شوید؟

بله فعلا خیر 0