کوچینگ جایگزین مشورت با دوستان شده است

اُلگل کازان،آتلانتیک— سرنا کوکورک هر وقت در محل کارش صدای لالایی می‌شنید، دلش می‌خواست فرار کند. او پرستار بود و هر بار که کودکی به دنیا می‌آمد، آهنگی آرام از بلندگوی بیمارستان پخش می‌شد. سرنا درگیر روند دشوار لقاح مصنوعی بود و هر بار آن صدا را می‌شنید، حس می‌کرد از مادرشدن دورتر شده است. چیزی که به او کمک کرد نه حرف دوستان یا همکاران، بلکه پیام‌دادن به مربی باروری‎اش بود، زنی به نام کریستن دیلنسنایدر. کوکورک برایش نوشت «امروز آهنگ رو پخش کردن و گریه نکردم». و مربی‌اش در جواب نوشت «آفرین!». همین مکالمه‌های ساده دلش را قرص می‌کرد که تنها نیست.

شاید فکر کنید مربی باروری چیز عجیبی است، اما این روزها تقریباً برای هر جنبه‌ای از زندگی می‌توان مربی پیدا کرد. کسی که در تمرکز و برنامه‌ریزی مشکل دارد سراغ مربی مهارت‌های ذهنی می‌رود. یکی دیگر دربارۀ بچه‌دارشدن تردید دارد و از مربی تصمیم‌گیری کمک می‌گیرد. حتی کسانی هستند که برای برنامه‌ریزی سفرهایشان هم مربی استخدام می‌کنند.

این تنوع برایم یک سؤال جدی ایجاد کرد: مگر نه اینکه قبلاً برای تصمیم‌هایی مثل این‌ها با دوستانمان مشورت می‌کردیم؟ چرا حالا ترجیح می‌دهیم بابتش پول بدهیم؟ برای درک این موضوع، با چند نفر صحبت کردم که تجربۀ کار با مربی را داشته‌اند، از مربی مراقبه گرفته تا مربی زایمان و والدگری. یکی‌شان گفت «من از اونایی نیستم که بگم بذار انجامش بدیم، ببینیم چی میشه. این مدل من نیست».

آدم‌ها همیشه برای تصمیم‌های مهم زندگی دنبال راهنمایی بوده‌اند. مثلاً اینکه با فلانی ازدواج کنند یا نه، فلان شغل را قبول کنند یا نه. اما در چند دهۀ اخیر، گزینه‌های پیش رویمان در زندگی آن‌قدر زیاد شده که دیگر سخت است بفهمیم کدام راه درست است و کدام اشتباه. همین فراوانی انتخاب‌ها تصمیم‌گیری را سخت‌تر کرده است. حالا دیگر «عادی‌بودن» کافی نیست. آدم‌ها می‌خواهند زندگی متفاوتی داشته باشند، اما به شیوه‌ای که «درست» و تحسین‌برانگیز باشد. مربیگری پاسخی است به این نیاز.

به‌قول میخال پاگیس، جامعه‌شناسی از دانشگاه بار-ایلان که در زمینۀ مربیگری پژوهش کرده، هویت دیگر چیزی نیست که از پیش تعیین‌شده باشد، بلکه پروژه‌ای است که باید آن را ساخت. و برای چنین پروژه‌ای، مردم دنبال کسی هستند که به آن‌ها اطمینان بدهد تصمیم‌هایشان معقول و قابل‌قبول است.

اریک بیکر، تاریخ‌نگار دانشگاه هاروارد و نویسندۀ کتاب شغل خودت را بساز¹، می‌گوید مربیگری ادامۀ همان «فرهنگ درمان‌محوری» است که در قرن بیستم در آمریکا شکل گرفت، فرهنگی که بر نیاز به بهینه‌سازی مداوم عملکرد فردی تأکید دارد. درعین‌حال، بسیاری از نهادهایی که قبلاً نقش همراهی و پشتیبانی را ایفا می‌کردند دیگر آن‌قدر پررنگ نیستند. قبلاً آدم‌ها عضو گروه‌های اجتماعی، مذهبی یا حتی همسایگی بودند که در آن‌ها از هم کمک می‌گرفتند، اما حالا این محافل کمرنگ شده‌اند. در فضای حرفه‌ای امروز، حتی کمک‌خواستن رایگان نوعی بی‌ادبی تلقی می‌شود.

علاوه‌براین، دوستان هم دیگر مثل قبل قابل‌اتکا نیستند. طبق نظرسنجی مرکز نظرسنجی آمریکا، مردم امروز نسبت به دهه‌های گذشته دوستان نزدیک کمتری دارند. یکی از کسانی که با او حرف زدم گفت «دوستام همه‌شون مشغولن. نمی‌تونم انتظار داشته باشم کمکم کنن». مهم‌تر اینکه دوستان ممکن است جانبدار باشند یا پاسخ‌هایی بدهند که حالتان را بدتر کند. اما مربی نه قضاوت می‌کند، نه نصیحت بیجا می‌کند. فقط گوش می‌دهد، همراهی می‌کند، و راهنماییِ حرفه‌ای می‌دهد، در ازای مبلغی مشخص.

آرلی راسل هاکشیلد، جامعه‌شناس و نویسندۀ کتاب خود برون‌سپاری‌شده²، می‌نویسد «هرچیزی که بابتش پول بدهی، بهتر است». خیلی‌ها مربی را «دوست برتر» می‌دانند. یکی از مربیان سفر می‌گوید خدماتش مثل داشتن «دوستی صمیمی قبل، حین، و بعد از سفر» است. کریستن دیلنسنایدر، مربی باروری، خودش را مثل یک خواهر بزرگ‌تر می‌بیند، خواهری که احتمالاً توصیه‌هایش بهتر از خواهر واقعی‌تان است. او می‌گوید «دوستان و خانواده واقعاً خوب‌اند، اما اغلب مشورت‌هایی می‌دهند که مفید نیست».

اما حتی وقتی مربی‌ها نقش‌هایی را ایفا می‌کنند که پیش‌تر بر عهدۀ دوستان بود، باز هم یک جای کار می‌لنگد. میخال پاگیس می‌گوید «دادوستد در پیوندهای اجتماعی ضروری است. من به حرف تو گوش می‌دهم، تو به حرف من. اما اگر فقط به تو پول بدهم، دیگر رابطه‌ای در کار نیست». کسی که مربی دارد لازم نیست منتظر بماند تا دوستش وقت آزاد پیدا کند. اما ممکن است دوستی‌ای هم در وهلۀ اول شکل نگیرد؛ آدم‌ها با دوستانشان خوش‌وبش می‌کنند، اما حرف‌های جدی را برای کسی نگه می‌دارند که بابت شنیدنشان پول می‌گیرد.

از سوی دیگر، مربیگری الزاماً کیفیت بالایی ندارد. خیلی از مربی‌ها هیچ مدرکی ندارند، فقط تجربۀ شخصی دارند. طبق گزارش فدراسیون بین‌المللی مربیگری در سال ۲۰۲۳، میانگین ساعات کاری مربیان حرفه‌ای فقط ۱۲ ساعت در هفته است. یکی از مراجعان گفت مربی‌ای را از تیک‌تاک پیدا کرده، ماهی ۵۰۰ دلار به او می‌پرداخته، اما بعد از دو ماه فهمیده که همۀ حرف‌هایش تکراری و بی‌خاصیت است.

نکتۀ نگران‌کننده‌تر این است که گاهی مربیگری جای درمان را می‌گیرد. درمان توسط افراد مجرب، با مجوز و اغلب تحت پوشش بیمه انجام می‌شود، اما مربیگری چنین نیست. با اینکه خیلی‌ها هم‌زمان درمانگر هم دارند، برخی فکر می‌کنند مربیگری کافی است، حتی اگر دچار اختلال روانی قابل‌تشخیص باشند. الیاس ابوجَعُوده، استاد روان‌پزشکی دانشگاه استنفورد، می‌گوید بین ۲۵ تا ۵۰ درصد مراجعان مربیگری دچار اختلال‌های روانی‌اند، اما هیچ درمانی دریافت نمی‌کنند.

در پایان، خودم هم تسلیم شدم. باید تصمیم می‌گرفتم. بین نقل‌مکان به تگزاس یا فلوریدا مردد بودم. از نل وولفهارت، مربی تصمیم‌گیری، وقت گرفتم. او هیچ مدرکی نداشت و با صداقت این را گفت. فقط گوش داد، سؤال پرسید، و کمک کرد ببینم خودم واقعاً چه می‌خواهم. بعد از نیم ساعت گفت «به نظرم باید بری فلان‌جا». همان چیزی که از اول خودم هم ته دلم می‌دانستم.