پنجاه سال پس از جنگ؛ محیطزیست ویتنام هنوز زخمی است
پملا مکاِلوی
فعال حوزۀ محیط زیست
50 years later, Vietnam’s environment still bears the scars of war – and signals a dark future for Gaza and Ukraine
3 دقیقه
پَملا مکاِلوی، استاد بومشناسی انسانی دانشگاه راتگرز، کانورسیشن — با پایان جنگ ویتنام، چشماندازی به جا ماند که آثار ویرانی زیستمحیطی در آن آشکار بود. جنگلهای حرایی که زمانی زیستگاههای پرمایهای به شمار میرفتند بهکلی از بین رفته بودند و جای پوشش گیاهی متنوع آنها را گیاهان مهاجم گرفته بود. اصطلاح «بومکشی» نخستین بار برای توصیف اقداماتی به کار رفت که ارتش ایالاتمتحده در ویتنام انجام داد، اقداماتی مانند بهکارگیری علفکُشهایی مانند عامل نارنجی و سلاحهای آتشزایی مثل ناپالم برای مقابله با نیروهای چریکیای که در پناهگاههای طبیعی پنهان میشدند.
علاوه بر علفکشها و ناپالم، ارتش آمریکا از آتشسوزی عمدی جنگلها و بولدوزرهای زرهی «رُمپلاو» استفاده کرد که روزانه حدود ۴۰۰ هکتار از پوشش گیاهی را نابود میکردند. بمبهای سنگین «دِیزیکاتر» جنگلها را در شعاع ۹۰۰متری صاف و هر شکلی از حیات را نابود میکردند. پروژۀ محرمانهای با نام پاپای نیز برای دستکاری آبوهوا و طولانیکردن فصل بارندگی انجام شد تا مسیرهای تدارکاتی ویتنامیها مسدود شود.
پنجاه سال پس از پایان جنگ، اکوسیستمهای ویرانشده و خاکها و منابع آبی آلوده به دیوکسین در ویتنام همچنان نشانگر پیامدهای ماندگار آن دوراناند. بهعنوان انسانشناس و بومشناسی که از دههٔ ۱۹۹۰ در ویتنام کار کردهام، این غفلت را نگرانکننده میدانم. هرچند آن جنگ به تدوین معاهدات بینالمللی برای حفاظت از محیطزیست در زمان درگیریهای نظامی انجامید، این قوانین فاقد ضمانت اجرایی بودند و دولتهای عاملِ تخریب را به ترمیم خسارات وادار نکردند. همان ضعف ساختاری را امروز نیز در جنگهای اوکراین و خاورمیانه میتوان دید.
فصلنامۀ ترجمان چیست، چه محتوایی دارد، و چرا بهتر است اشتراک سالانۀ آن را بخرید؟
ما در مجلۀ ترجمان تازهترین نوشتههای دنیای علوم انسانی را از میان معتبرترین مجلات جهان ترجمه و منتشر میکنیم. در ترجمان تلاش میکنیم از دریچۀ علوم انسانی به مسائل فرهنگی و اجتماعی روزمره بنگریم، با زبانی روشن دربارۀ آنها حرف بزنیم و خواننده را با دیدگاههای گوناگون نسبت به هر مسئله آشنا کنیم.
مطالب مجله پیش از آنکه در سایت ترجمان منتشر شوند، در نسخۀ چاپی در اختیار خوانندگان قرار میگیرند. با خرید اشتراک سالانه یا تهیۀ هر شمارۀ مجله، زودتر از دیگران به محتوای کامل ترجمان دسترسی خواهید داشت و از مزایایی مانند تخفیف، ارسال رایگان و هدیههای ویژه نیز بهرهمند میشوید. برای آشنایی بیشتر با محتوای مجله یا خرید نسخههای چاپی، به فروشگاه اینترنتی ترجمان سر بزنید.
برگرفته از مطلب «50 years later, Vietnam’s environment still bears the scars of war – and signals a dark future for Gaza and Ukraine » که در تاریخ ۲۸ آپریل ۲۰۲۵ در کانورسیشن منتشر شده است. وب سایت ترجمان آن را در تاریخ ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ منتشر کرده است.
پاملا مکالوی(Pamela McElwee) به عنوان یک دانشمند میانرشتهای محیط زیست آموزش دیده است و کار او بر آسیبپذیری خانوارها و جوامع در برابر تغییرات زیستمحیطی جهانی، از جمله از دست دادن تنوع زیستی، جنگلزدایی و تغییرات اقلیمی متمرکز است. اولین کتاب او، جنگلها طلا هستند: درختان، مردم و حاکمیت محیطی در ویتنام، جایزه EUROSEAS را برای بهترین کتاب علوم اجتماعی در مورد آسیای جنوب شرقی دریافت کرد. او در حال حاضر روی دومین کتاب خود در مورد میراث زیستمحیطی جنگ ویتنام کار میکند.
