حمله به زیرساخت‌های آموزشی شکلی از نسل‌کشی است

استیون تراشر، لیتراری‌ هاب — با کشته شدن ۱۷۵ دختر دانش‌آموز و معلمان و پدر و مادرهایشان در میناب، تازه‌ترین فصل از جنگِ ائتلاف آمریکا و اسرائیل در خاورمیانه با نمونه‌ای بسیار بی‌رحمانه از «آموزش‌کُشی» (scholasticide) آغاز شد. آموزش‌کُشی را پیش از آن‌که اسرائیل، در جنگ اخیر آن را علیه فلسطینیان در غزه به کار گیرد، آدم‌های چندانی نمی‌شناختند. در واقع، با گسترش تجاوزهای آمریکا و اسرائیل در سراسر خاورمیانه و هدف قرار دادن و کشتن فزایندۀ معلمان، دانش‌آموزان و پژوهشگران، این موضوع مورد توجه خاص پژوهشگران قرار گرفته است.

سازمان ملل آموزش‌کُشی را چنین تعریف کرده است: «نابودی نظام‌مند آموزش از طریق بازداشت، حبس یا کشتن معلمان، دانش‌آموزان و کارکنان، و تخریب زیرساخت‌های آموزشی» که عنصری حیاتی در نابودی یک جامعه است. همانند همه اشکال نسل‌کشی، آموزش‌کُشی نیز به «قصد نابودیِ کامل یا جزئیِ یک گروه ملی، قومی، نژادی یا مذهبی» انجام می‌شود. و هدف از آن، ناتوان‌ساختن آن گروه در آموزش نسل جوان (یا حتی زنده نگه داشتن آن‌ها)، تولید دانش، انجام پژوهش، یا مشارکت در نیاز بنیادین آموزش دادن و آموختن از یکدیگر است.

تا ابتدای سال ۲۰۲۴ و تنها چندماه پس از شروع جنگ علیه غزه، اسرائیل نزدیک به ۴۰۰ مرکز آموزشی را در نوار غزه تخریب کرده بود، از جمله همۀ ۱۲ دانشگاه آنجا را. این حملات شامل ترور هدفمند صدها استاد دانشگاه، روزنامه‌نگار و روشنفکر نیز می‌شد. وحشتناک‌تر آن‌که این الگو اکنون در سراسر منطقه به کار گرفته می‌شود. با وجود تمام ابراز نگرانی‌ها در آمریکا درباره افتِ یادگیریِ ناشی از تعطیلی مدارس در دوران کرونا، ایالات متحده ظاهراً چندان نگران سال‌ها عقب‌ماندگی آموزشی‌ای نیست که بمب‌هایش بر میلیون‌ها کودک درخاورمیانه تحمیل می‌کند.

در غزه، جایی که بیش از ۹۰درصد ساختمان‌های آموزشی تخریب شده‌اند، کودکان اکنون سومین سال است که تحصیل را از دست می‌دهند و برای این روند، هیچ پایانی نیز دیده نمی‌شود. همزمان، بیش از یک میلیون نفر از جنوب لبنان آواره شده و به حومه بیروت رانده شده‌اند. بسیاری از آوارگان در ساختمانِ مدارس می‌خوابند که حالا پناهگاه شده‌اند. این بدان معناست که این مدرسه‌ها، به‌عنوان مرکز آموزشی، تعطیل هستند؛ آموزش نظام‌مند متوقف شده، معلمان حقوق نمی‌گیرند، و دانش‌آموزان ماه‌ها آموزش رسمی را از دست می‌دهند.

این در حالی است که دست‌کم ۱۵سال است آمریکا و اسرائیل به ترور دانشمندان و دانشگاهیان ایرانی و خانواده‌هایشان می‌پردازند و در جنگ اخیر، حملاتی مستمر به دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی ایران، از هر نوعی، ترتیب داده‌اند -از همان نوع حملات فراگیری که پیش‌تر برای نابودی تاریخ، علم، پزشکی و ادبیات در فلسطین به کار گرفته‌اند. آن‌ها انستیتو پاستور ایران، مرکز پیشرو تحقیقات بهداشت عمومی را منفجر کردند و دانشگاه صنعتی شریف، آزمایشگاه‌هایی در دانشگاه شهید بهشتی و همچنین دانشکده‌هایی در دانشگاه اصفهان را بمباران کردند.

ناتوانی دانشگاه‌ها و رسانه‌های آمریکایی در واکنش به کشته شدن خواهر و برادر روزنامه‌نگار، فاطمه فتونى و محمد فتونى، در لبنان، یا محمد وشاح، روزنامه‌نگار الجزیره در غزه، تنها در هفته گذشته، نه‌تنها نشان‌دهنده یک شکست عمیق اخلاقی است، بلکه نوعی میل نیهیلیستی به مرگ را نیز آشکار می‌کند. همان‌طور که ناتوانی آن‌ها در محکوم کردن کشته شدن ۱۷۵ نفر در مدرسه ابتدایی شجره طیبه چنین است. همانطور که تهدیدهای ترامپ برای نابودی کامل یک تمدن چنین است، حتی اگر فقط تهدید باشد.

---

فصلنامۀ ترجمان چیست، چه محتوایی دارد، و چرا بهتر است اشتراک سالانۀ آن را بخرید؟

ما در مجلۀ ترجمان تازه‌ترین نوشته‌های دنیای علوم انسانی را از میان معتبرترین مجلات جهان ترجمه و منتشر می‌کنیم. در ترجمان تلاش می‌کنیم از دریچۀ علوم انسانی به مسائل فرهنگی و اجتماعی روزمره بنگریم، با زبانی روشن دربارۀ آن‌ها حرف بزنیم و خواننده را با دیدگاه‌های گوناگون نسبت به هر مسئله آشنا کنیم.
مطالب مجله پیش از آن‌که در سایت ترجمان منتشر شوند، در نسخۀ چاپی در اختیار خوانندگان قرار می‌گیرند. با خرید اشتراک سالانه یا تهیۀ هر شمارۀ مجله، زودتر از دیگران به محتوای کامل ترجمان دسترسی خواهید داشت و از مزایایی مانند تخفیف، ارسال رایگان و هدیه‌های ویژه نیز بهره‌مند می‌شوید. برای آشنایی بیشتر با محتوای مجله یا خرید نسخه‌های چاپی، به فروشگاه اینترنتی ترجمان سر بزنید.